Cà Mau triển khai đồng bộ giải pháp nâng cao chất lượng dân số, ứng phó mức sinh thấp và già hóa dân số

(NSMT) – Sáng 29/7, Bộ Y tế phối hợp UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội thảo chuyên đề công tác dân số năm 2026, nhằm đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp nâng cao chất lượng dân số trong bối cảnh mức sinh thấp và già hóa dân số diễn ra ngày càng rõ nét.

Theo báo cáo của Sở Y tế, năm 2025 công tác dân số và phát triển trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai đồng bộ, bám sát các chủ trương, chính sách mới của Trung ương và của tỉnh. Cà Mau đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch nhằm nâng cao chất lượng dân số, điều chỉnh mức sinh và thích ứng với quá trình già hóa dân số.

Đến cuối năm 2025, quy mô dân số toàn tỉnh đạt 2.304.276 người, trong đó dân số đô thị chiếm 28,3%. Tuổi thọ trung bình đạt 75,3 tuổi, vượt chỉ tiêu kế hoạch. Tuy nhiên, tổng tỷ suất sinh chỉ đạt 1,63 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế, phản ánh xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ngày càng gia tăng.

Báo cáo cũng cho thấy Cà Mau đang trong thời kỳ "dân số vàng", song quá trình già hóa diễn ra nhanh. Người từ 65 tuổi trở lên chiếm 12,3% dân số. Bên cạnh đó, tỷ số giới tính khi sinh khoảng 104 bé trai/100 bé gái, vẫn nằm trong ngưỡng cân bằng tự nhiên nhưng tiềm ẩn nguy cơ mất cân bằng nếu không kiểm soát tốt việc lựa chọn giới tính thai nhi.

Trong năm qua, ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động nâng cao chất lượng dân số thông qua khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh, sơ sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản và truyền thông thay đổi hành vi. Toàn tỉnh duy trì 57 câu lạc bộ tiền hôn nhân, tổ chức 1.331 cuộc truyền thông trực tiếp, phát hành 105.000 tờ rơi, tư vấn tại hơn 18.400 hộ gia đình và triển khai chuyển đổi số trong quản lý dân số tại 100% xã, phường.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng chỉ ra nhiều khó khăn như mức sinh thấp kéo dài, tốc độ già hóa dân số nhanh, tỷ lệ sàng lọc trước sinh và sơ sinh còn thấp, hệ thống chăm sóc người cao tuổi chưa đáp ứng nhu cầu, cùng những bất cập về tổ chức bộ máy và dữ liệu quản lý dân số.

Để khắc phục, Sở Y tế đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm gồm: triển khai hiệu quả Luật Dân số và Nghị định 168/2026/NĐ-CP; thực hiện đồng bộ các chính sách điều chỉnh mức sinh; nâng cao chất lượng dân số từ sớm và trong suốt vòng đời thông qua mở rộng sàng lọc, chăm sóc sức khỏe; đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy, bảo đảm nguồn lực và hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác dân số.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, công tác dân số Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức như mức sinh thấp, già hóa dân số và yêu cầu nâng cao chất lượng dân số. Vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm duy trì mức sinh hợp lý, phát huy lợi thế cơ cấu dân số vàng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số.

Thứ trưởng nhấn mạnh, các ý kiến, kiến nghị của đại biểu tại hội thảo sẽ được Bộ Y tế tổng hợp đầy đủ, nghiên cứu, tiếp thu để tham mưu, đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật về dân số, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Tại hội thảo, ông Ngô Vũ Thăng, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đề nghị các sở, ngành và địa phương tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Dân số và các văn bản hướng dẫn; thực hiện đồng bộ các giải pháp điều chỉnh mức sinh; mở rộng các hoạt động tư vấn, khám sức khỏe trước kết hôn, sàng lọc trước sinh và sơ sinh; đồng thời tăng cường đầu tư nguồn lực, kiện toàn tổ chức bộ máy, hoàn thiện cơ sở dữ liệu để nâng cao hiệu quả công tác dân số trong giai đoạn mới.

Ông nhấn mạnh, công tác dân số không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị nhằm bảo đảm quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số phù hợp, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh trong những năm tới.