Nhịp sống

Đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng thực chất của nông nghiệp

Thứ ba, 03/11/2026, 10:26 AM

(NSMT) - Ngày 2/11, tại TP Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương tổ chức Hội nghị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam. Hội nghị do Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long đồng chủ trì.

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, năm 2025, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỉ USD. Trong 9 tháng năm 2026, khu vực tiếp tục tăng trưởng 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 56,3 tỉ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ. Những kết quả này khẳng định vai trò, đóng góp quan trọng của ngành nông nghiệp đối với nền kinh tế đất nước, đồng thời đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế và những dư địa tăng trưởng mới.

Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô, sản lượng sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Trong tiến trình này, KHCN, ĐMST và CĐS giữ vai trò then chốt, tạo nền tảng đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và phát triển các chuỗi giá trị bền vững.

Khu vực phía Nam có vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, xuất khẩu và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, với nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, vùng nguyên liệu tập trung, hệ thống sản xuất, cơ sở chế biến, hạ tầng logistics và khả năng kết nối thị trường. Đáng chú ý, hai chuỗi tôm và cá tra đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 6,84 tỉ USD, chiếm 60,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Quang cảnh Hội nghị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam.

Quang cảnh Hội nghị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam.

Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu khai mạc hội nghị.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu khai mạc hội nghị.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tại hội nghị.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tại hội nghị.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính phát biểu tại hội nghị.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính phát biểu tại hội nghị.

Thứ tưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu tại hội nghị.

Thứ tưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu tại hội nghị.

Ông Trần Chí Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu tại hội nghị.

Ông Trần Chí Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu tại hội nghị.

Ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai phát biểu tại hội nghị.

Ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Chủ tịch UBND TP Đồng Nai phát biểu tại hội nghị.

Kỹ sư, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua phát biểu tại hội nghị.

Kỹ sư, Anh hùng Lao động Hồ Quang Cua phát biểu tại hội nghị.

Ông Huỳnh Văn Thòn - Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời phát biểu tại hội nghị.

Ông Huỳnh Văn Thòn - Chủ tịch Tập đoàn Lộc Trời phát biểu tại hội nghị.

Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày sản phẩm nông nghiệp tại hội nghị.

Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày sản phẩm nông nghiệp tại hội nghị.

Empty
Empty
Empty
Empty
1793661968649_1513086358695005747_5793986160820428196_f57a4e08efca51bdbac763be50795488

Tuy nhiên, tiềm năng và dư địa tăng trưởng của khu vực vẫn chưa được khai thác tương xứng. Một số chuỗi sản phẩm còn hạn chế về năng suất, chất lượng, quy mô liên kết, năng lực chế biến sâu, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Tỷ trọng rau quả chế biến mới đạt khoảng 22-25%, cho thấy dư địa lớn để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung phân tích, đánh giá tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển theo 3 vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm: Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ; Đông Nam Bộ; Đồng bằng sông Cửu Long. Trên cơ sở đặc thù từng vùng, xác định ngành hàng, sản phẩm chủ lực và các khâu cần ưu tiên đột phá; thúc đẩy liên kết vùng, liên kết địa phương và liên kết các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Trong đó, chú trọng nâng cao chất lượng, giá trị lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp; phát triển bền vững các ngành hàng cà phê, hồ tiêu, cao su, điều và cây ăn quả; đẩy mạnh chăn nuôi an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao; phát triển nuôi trồng thủy sản, nhất là tôm, cá tra và nuôi biển theo hướng hiện đại, bền vững, đáp ứng yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường.

Các giải pháp KHCN, ĐMST và CĐS cần gắn với nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường; tập trung phát triển giống mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với điều kiện bất lợi; ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và nông nghiệp chính xác; đổi mới quy trình sản xuất, bảo quản, chế biến sâu; phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải; nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và kết nối cung - cầu.

Một nội dung đáng chú ý được đặt ra tại hội nghị là đổi mới phương thức tổ chức thực hiện các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, lấy bài toán phát triển của địa phương, doanh nghiệp và chuỗi ngành hàng làm trung tâm. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ vấn đề cần giải quyết, sản phẩm đầu ra, đơn vị thực hiện, đối tác tiếp nhận và hiệu quả ứng dụng; khắc phục tình trạng nghiên cứu chưa gắn kết chặt chẽ với sản xuất, kết quả nghiên cứu chậm được chuyển giao và thương mại hóa.

Theo định hướng này, địa phương giữ vai trò xác định nhu cầu, bài toán và tổ chức triển khai; viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp giải pháp KHCN; doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hợp tác xã và người sản xuất tham gia tiếp nhận, ứng dụng, nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Cùng với đó, tăng cường hợp tác công - tư, huy động nguồn lực xã hội; sử dụng ngân sách nhà nước có trọng tâm, ưu tiên nghiên cứu nền tảng, công nghệ khó và phát triển dữ liệu dùng chung. Hiệu quả thực hiện được đánh giá trên cơ sở kết quả ứng dụng thực tế, mức cải thiện năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, doanh thu, chi phí sản xuất và thu nhập của người sản xuất.

Với cách tiếp cận lấy bài toán thực tiễn và hiệu quả kinh tế làm trung tâm, hội nghị hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã; thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa kết quả KHCN. Qua đó, đưa KHCN, ĐMST và CĐS trở thành động lực trực tiếp nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh, góp phần thúc đẩy ngành nông nghiệp tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026-2030.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, hội nghị phải mở đầu cho quá trình hành động quyết liệt, không dừng lại ở trao đổi, kiến nghị. Các bộ, ngành, địa phương cần tập trung giải quyết đến cùng những khó khăn, vướng mắc; xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm thực hiện, tạo chuyển biến thực chất trong phát triển khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) ngành nông nghiệp.

Theo Phó Thủ tướng, nông nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, song vẫn còn nhiều điểm nghẽn về công nghệ, nguyên liệu đầu vào, chế biến sâu, logistics và liên kết thị trường. Trong khi dư địa mở rộng diện tích ngày càng hạn chế, ngành nông nghiệp phải chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng trên cơ sở ứng dụng KHCN. Hiệu quả sản xuất, năng lực cạnh tranh và thu nhập của người dân phải là thước đo thực chất.

Để tạo chuyển biến, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Công an - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương cùng các bộ, ngành, địa phương rà soát toàn diện hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng KHCN, ĐMST và CĐS trong nông nghiệp. Qua đó, xác định những bài toán lớn, cấp thiết, có tác động trực tiếp đến tăng trưởng và năng lực cạnh tranh; lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, nghiên cứu thiếu gắn kết với nhu cầu sản xuất và thị trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần tập trung làm chủ các công nghệ về giống, thức ăn chăn nuôi, vaccine, thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, đổi mới cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất theo chuỗi giá trị; xác định rõ mục tiêu, tiến độ, nguồn lực, địa chỉ ứng dụng và khả năng thương mại hóa đối với từng nhiệm vụ.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu chuyên ngành; ưu tiên dữ liệu về đất đai, vùng trồng, cơ sở sản xuất, giống, vật tư nông nghiệp, chăn nuôi, thú y, thủy sản, lâm nghiệp, tài nguyên nước, khí hậu và môi trường. Các dữ liệu về định danh chủ thể, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và lưu thông hàng hóa cần được kết nối, phục vụ quản lý, điều hành, truy xuất nguồn gốc và nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng nông sản. Cùng với đó, nghiên cứu, đề xuất xây dựng Sàn giao dịch nông sản quốc gia.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an tiếp tục phát huy vai trò phối hợp, kết nối, đôn đốc triển khai các nhiệm vụ về KHCN, ĐMST và CĐS; đồng thời phối hợp với các bộ, ngành, địa phương phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận, vi phạm liên quan đến giống, thức ăn chăn nuôi, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các lĩnh vực liên quan, góp phần bảo đảm môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh.

Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung tháo gỡ vướng mắc về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ hoàn thiện những kết quả nghiên cứu có tiềm năng thương mại hóa. Các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp cần chủ động đăng ký nhiệm vụ, đề xuất giải pháp công nghệ gắn với yêu cầu thực tiễn.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu lựa chọn từ 3-5 bài toán lớn, cấp thiết, gắn với lợi thế và năng lực cạnh tranh; xác định rõ mô hình liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, xây dựng thương hiệu. Từng nhiệm vụ phải có đầu mối, thời hạn và trách nhiệm cụ thể, bảo đảm các kiến nghị được giải quyết đến cùng, tạo ra sản phẩm và hiệu quả thực chất.

Trung Phạm  
Cô chủ vườn dâu tằm và hành trình

Cô chủ vườn dâu tằm và hành trình "hồi sinh" từ nghịch cảnh

Giữa vùng đất miệt vườn xã Thạnh Hòa, TP Cần Thơ, câu chuyện về chị Nguyễn Thị Hồng Mơ vươn lên thoát nghèo từ nghịch cảnh đã trở thành nguồn cảm hứng lớn lao cho nhiều nông dân về một nghị lực phi thường.

Tập đoàn Avina đang định vị thương hiệu trên sân nhà

Tập đoàn Avina đang định vị thương hiệu trên sân nhà

Trong hành trình vươn mình của dân tộc ở kỷ nguyên mới, sự phát triển của các doanh nghiệp nội địa không chỉ đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế mà còn gánh vác trách nhiệm bảo vệ sức khỏe và tương lai của thế hệ trẻ.

Cà Mau đưa ý tưởng khởi nghiệp từ tiềm năng bản địa ra thị trường

Cà Mau đưa ý tưởng khởi nghiệp từ tiềm năng bản địa ra thị trường

(NSMT) - Ngày 30/10, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo năm 2026 (CamaUP’26), kết hợp Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 tại Khách sạn Công tử Bạc Liêu. Với chủ đề “THE NEW TIDE – CON NƯỚC MỚI”, sự kiện diễn ra trong hai ngày 30 và 31/10, thu hút hơn 1.000 lượt đại biểu, chuyên gia, doanh nghiệp tham dự cùng hơn 100 thương hiệu, gian hàng triển lãm.