Những ngôi nhà mang đậm nét văn hóa của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa ở TP. Cần Thơ

Xã Phú Tâm (TP. Cần Thơ) có nhiều ngôi nhà mang kiến trúc đậm nét văn hóa riêng của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa. Những giá trị bản sắc văn hóa ấy luôn được bảo tồn và gìn giữ thông qua các hoạt động trong dịp Tết Nguyên đán, Tết Chôl Chnăm Thmây, Tết Nguyên tiêu cùng nhiều lễ hội mang ý nghĩa nhân văn khác.

Ngoài ra, các hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian cũng được tổ chức sôi nổi trong các dịp lễ hội, góp phần tạo không khí vui tươi, mang ý nghĩa giáo dục đạo đức, tri ân và gắn kết cộng đồng giữa ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa.

Tại ấp Sóc Tháo, dọc theo các tuyến đường thôn xóm, dễ dàng bắt gặp nhiều ngôi nhà của bà con người Kinh được xây dựng khang trang, với kiến trúc cổ xưa kết hợp hài hòa cùng kiến trúc hiện đại, tạo nên vẻ đẹp gần gũi trong đời sống hằng ngày. Bà Sơn Thị Thu, 68 tuổi, ngụ tại ấp Trà Quýt A, cho biết: “Gia đình tôi có chín anh chị em, tôi là người con thứ bảy, hiện là người chăm nom ngôi nhà do cha mẹ xây dựng từ năm 1974”. Bà chia sẻ thêm: “Vào dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây, lễ Sene Đôlta hay các ngày giỗ tổ tiên, anh chị em trong gia đình sum họp, cùng chuẩn bị hoa quả, lễ vật, nhang đèn dâng lên gia tiên và mời các vị sư sãi đến tụng kinh cầu siêu, thể hiện lòng hiếu kính, biết ơn và tưởng nhớ tổ tiên, ông bà”. Đó cũng là cách con cháu trong gia đình gửi gắm tình cảm, cầu mong người đã khuất được an yên, đồng thời gìn giữ truyền thống “uống nước nhớ nguồn” — một nét đẹp văn hóa của đồng bào Khmer tại ấp Trà Quýt A nói riêng và xã Phú Tâm nói chung.

Còn ông Trần Minh Quang, hơn 70 tuổi, ngụ tại ấp Phú Bình, xã Phú Tâm, cho biết gia đình ông làm nghề buôn bán nhỏ, có năm người con trai và một con gái út hiện làm việc tại ngân hàng ở thành phố Cần Thơ. Ông chia sẻ: “Hiện nay, tôi cùng gia đình chăm lo hương khói tổ tiên. Ngôi nhà do cha mẹ tôi xây dựng từ năm 1936, đến nay đã gần 90 năm tuổi”. Ông cho biết thêm: “Vào dịp Tết Nguyên đán và các ngày giỗ, anh chị em trong họ sum họp, chuẩn bị lễ vật, hoa quả dâng lên tổ tiên, cầu mong gia tiên phù hộ cho con cháu có cuộc sống ấm no, hưng thịnh và thành công”. Bên trong gian chính của ngôi nhà ông Trần Minh Quang là những cây cột bằng gỗ quý. Ngoài bàn thờ gia tiên nhiều đời, gia đình còn thờ chư Phật, Quan Công, Thần Tài – Thổ Địa và Táo Quân; các chi tiết chạm khắc chữ Hoa rất đặc sắc, thể hiện rõ nét văn hóa của cộng đồng người Hoa. Phía ngoài, ngôi nhà được xây dựng bằng gạch, cốt thép và xi măng kiên cố; hoa văn kiến trúc mang đậm bản sắc dân tộc Hoa. Dù đã nhiều lần trùng tu, ngôi nhà vẫn giữ được gần như nguyên vẹn hiện trạng ban đầu.

Có thể thấy, những ngôi nhà cổ trong bối cảnh hiện đại mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, không chỉ về kiến trúc mà còn về văn hóa, tinh thần và lối sống. Đây là những “chứng nhân” lịch sử, phản ánh phong tục, tập quán và đời sống của các thế hệ trước. Việc gìn giữ những ngôi nhà này góp phần kết nối quá khứ với hiện tại, lưu truyền giá trị truyền thống của ba dân tộc cho thế hệ mai sau.

Giữa sự phát triển của các công trình bê tông cốt thép, nhà cổ mang lại vẻ đẹp hoài niệm, độc đáo, tạo nên không gian yên bình và khác biệt. Thiết kế nhà cổ thường gắn liền với thiên nhiên, mái ngói âm dương, sân vườn xanh mát, mang đến cảm giác thư thái như được “du hành thời gian”.

Những ngôi nhà ấy còn lưu giữ kỷ vật và câu chuyện của từng gia đình, tạo sự gắn kết giữa các thế hệ. Sự hiện diện của nhà cổ trong đời sống hiện đại thể hiện sự hài hòa giữa truyền thống và tiện nghi, là cách tri ân quá khứ, bảo tồn bản sắc văn hóa, đồng thời mang lại không gian sống giàu giá trị nhân văn.