Thiếu oxy, não bộ của chúng ta sẽ như nào?

Cơ thể con người là một khối thống nhất, gồm nhiều cơ quan và bộ phận hợp thành, mỗi bộ phận đều có vai trò và vị trí riêng. Trong số đó, hệ thần kinh được xem là hệ cơ quan quan trọng nhất, bởi đây là trung tâm điều khiển, chỉ huy và phối hợp mọi hoạt động sống của cơ thể.

Vai trò không thể thay thế của các tế bào thần kinh

Đặc biệt, các tế bào thần kinh (nơ-ron) hầu như không có khả năng tái tạo. Khi một tế bào thần kinh bị tổn thương hoặc mất đi, chức năng tương ứng của cơ thể có thể suy giảm hoặc rối loạn kéo dài.

Hệ thần kinh là hệ cơ quan biệt hóa cao cấp nhất của cơ thể người, được cấu tạo từ mô thần kinh gồm các nơ-ron và tế bào thần kinh đệm. Các nơ-ron tạo nên chất xám và chất trắng – hai thành phần cơ bản cấu thành não, tủy sống và các hạch thần kinh. Về mặt cấu trúc, hệ thần kinh được chia thành hệ thần kinh trung ương (não và tủy sống) và hệ thần kinh ngoại biên (các dây thần kinh và hạch thần kinh phân bố khắp cơ thể), trong đó hệ thần kinh trung ương giữ vai trò chủ đạo.

Theo lý thuyết lão hóa, các tế bào trong cơ thể người trưởng thành được chia thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất gồm các tế bào phân chia thường xuyên như tế bào da, tế bào niêm mạc. Nhóm thứ hai là các tế bào ít phân chia nhưng có khả năng tái tạo mạnh khi bị tổn thương, tiêu biểu là tế bào gan và thận. Riêng gan có thể phục hồi ngay cả khi mất đến 75% thể tích. Nhóm thứ ba là các tế bào không bao giờ phân chia, trong đó có tế bào thần kinh. Điều này cho thấy số lượng tế bào thần kinh không tăng theo thời gian mà chỉ có thể giảm dần do bệnh tật, tai nạn hoặc quá trình lão hóa.

Não bộ – cơ quan quan trọng nhất của hệ thần kinh – được hình thành và phát triển rất sớm. Não phát triển mạnh vào những tháng cuối của thai kỳ và những năm đầu đời. Khi mới sinh, não nặng khoảng 350 gram; đến một tuổi đạt khoảng 900 gram và đến 6 tuổi đạt khoảng 1.300 gram, tương đương não người trưởng thành. Không chỉ được ưu ái về sự phát triển, não còn được nuôi dưỡng đặc biệt với hệ thống mạch máu phong phú gồm hai động mạch cảnh và hai động mạch đốt sống, có cơ chế bù trừ khi một nhánh mạch bị suy giảm lưu thông. Dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với trọng lượng cơ thể, não lại tiếp nhận khoảng 15% lượng máu và tiêu thụ tới 25% lượng oxy của toàn cơ thể.

Trong thực tế, hệ thần kinh phải đối mặt với nhiều yếu tố nguy cơ ở từng giai đoạn của cuộc đời. Ở trẻ em, tình trạng thiếu oxy não có thể xảy ra do ngạt khi sinh, ngộ độc khí CO, đuối nước hoặc dị vật đường hô hấp. Các bệnh như bại não, tự kỷ, chậm phát triển trí tuệ ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe hệ thần kinh.

Ở người trưởng thành, rượu bia, thuốc lá, ma túy, căng thẳng kéo dài, làm việc trí óc quá mức và thiếu ngủ đều gây tác động tiêu cực đến hoạt động của não. Khi về già, quá trình lão hóa tim mạch, xơ vữa động mạch làm giảm lưu lượng máu lên não, dẫn đến thiểu năng tuần hoàn não, suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ và gia tăng nguy cơ tai biến mạch máu não.

Oxy cao áp hỗ trợ cho não bộ như thế nào?

Theo bác sĩ Nguyễn Kim Phong – Giám đốc Trung tâm Điều trị Oxy cao áp Thanh Xuân, điểm chung của nhiều bệnh lý thần kinh là tình trạng thiếu oxy cấp hoặc mạn tính tại não. “Não là cơ quan tiêu thụ oxy nhiều nhất trong cơ thể. Chỉ cần thiếu oxy trong thời gian ngắn, tế bào thần kinh đã bắt đầu rối loạn chức năng; nếu thiếu oxy kéo dài, tổn thương sẽ trở nên khó hồi phục”, bác sĩ Nguyễn Kim Phong cho biết.

Cũng theo bác sĩ Phong, dù không khí tự nhiên chứa khoảng 20% oxy, nhưng việc oxy có đến được tế bào thần kinh hay không còn phụ thuộc vào chức năng phổi, chất lượng máu, khả năng bơm của tim và độ thông suốt của hệ mạch. “Trong các bệnh lý tim mạch, hô hấp hoặc sau tai biến, chấn thương, việc bổ sung oxy thông thường đôi khi không đủ. Khi đó, liệu pháp oxy cao áp giúp tăng lượng oxy hòa tan trong huyết tương và các dịch của cơ thể, đưa oxy đến những vùng não thiếu máu, hỗ trợ phục hồi chức năng thần kinh”, bác sĩ nhấn mạnh.

Oxy là chất dinh dưỡng thiết yếu nhất của cơ thể, và não là cơ quan cần oxy nhiều nhất. Khi bị bệnh hoặc tổn thương, hệ thần kinh càng cần nhiều oxy hơn để hồi phục. Vì vậy, chăm sóc hệ thần kinh cần bắt đầu từ việc đảm bảo cung cấp đủ oxy thông qua môi trường sống xanh – sạch, tránh xa các chất độc hại đối với thần kinh và duy trì lối sống lành mạnh. Bên cạnh đó, các biện pháp như tập thể dục, yoga và những phương pháp y học hỗ trợ, trong đó có oxy cao áp – phương pháp cung cấp oxy hiệu quả cho cơ thể – đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc và bảo vệ não bộ.

Chăm sóc hệ thần kinh chính là bảo vệ trung tâm điều khiển sự sống, góp phần duy trì trí tuệ minh mẫn, sức khỏe bền bỉ và chất lượng cuộc sống lâu dài cho con người.