Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Hội KHHGĐ Việt Nam cần lấy chất lượng dân số làm trung tâm, CĐS làm động lực phát triển

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho rằng trong nhiệm kỳ mới, Hội KHHGĐ Việt Nam cần tiếp tục đổi mới, chuyên nghiệp hóa hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng tiếp cận cộng đồng để trở thành lực lượng đồng hành hiệu quả cùng ngành Y tế thực hiện các mục tiêu dân số và phát triển bền vững.

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về vai trò và những đóng góp của Hội KHHGĐ Việt Nam trong công tác dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình thời gian qua?

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Trước hết có thể khẳng định rằng, lĩnh vực hoạt động trọng tâm của Hội KHHGĐ Việt Nam là chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục (SKSS/SKTD) và kế hoạch hóa gia đình. Với nhiệm vụ trọng tâm đó, trong nhiều năm qua, Hội KHHGĐ Việt Nam đã trở thành một trong những tổ chức quan trọng trong lĩnh vực Dân số nói riêng và ngành Y tế nói chung trong việc triển khai các chương trình về dân số, SKSS và KHHGĐ tại cộng đồng.

Điều đáng ghi nhận là Hội không chỉ tham gia vào công tác tuyên truyền, vận động mà còn trực tiếp cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người dân, đặc biệt ở những khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nơi người dân còn hạn chế trong tiếp cận dịch vụ y tế. Thông qua hệ thống phòng khám, đội dịch vụ lưu động và mạng lưới tuyên truyền viên, Hội đã góp phần nâng cao nhận thức, giảm tình trạng mang thai ngoài ý muốn, góp phần cải thiện chất lượng dân số.

Bên cạnh đó, Hội KHHGĐ Việt Nam cũng có nhiều đóng góp trong việc tiếp cận các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như thanh thiếu niên, phụ nữ nghèo, lao động di cư, người yếu thế. Những hoạt động này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp giảm bất bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe.

Trong bối cảnh nguồn lực Nhà nước chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, sự tham gia của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp như Hội KHHGĐ Việt Nam đã giúp ngành Y tế mở rộng độ bao phủ dịch vụ, đưa chính sách dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản đến gần hơn với người dân.

Theo ông, Hội KHHGĐ Việt Nam cần thay đổi như thế nào để đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với nhiều vấn đề mới như già hóa dân số, mức sinh chênh lệch giữa các vùng miền hay nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản của thanh thiếu niên?

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Trong giai đoạn hiện nay nhất là sau khi Luật Dân Số 2025 có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026, Hội KHHGĐ Việt Nam cần phải chuyển từ mô hình hoạt động truyền thống sang một tổ chức xã hội chuyên sâu về dân số và phát triển, trong đó chú trọng sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống theo vòng đời.

Sự thay đổi này đòi hỏi phải đổi mới tư duy và phương thức tiếp cận. Trước các vấn đề lớn như mức sinh giảm thấp, mất cân bằng giới tính khi sinh, già hoá dân só và nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản của thanh thiếu niên ngày càng đa dạng, từ đó Hội cần phải chú trộng các nội dung sau:

Với thanh thiếu niên: Chú trọng cung cấp kiến thức và dịch vụ thân thiện, giúp các em được tiếp cận thông tin đúng trong môi trường an toàn, đồng thời định hình gía trị của việc kết hôn và sinh con vì tương lai bền vững.

Với người cao tuổi: Mở rộng các hoạt động chăm sóc sức khoẻ, hỗ trợ tâm lý và đời sống tinh thần để thích ứng với già hoá dân số.

Về chuyển đổi số: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để truyền thống, tư vấn trực tuyến tiếp cận người dân nhanh hơn, hiệu quả hơn, đặc biệt là giới trẻ.

Về cơ chế hoạt động: Chuyên nghiệp hoá, tăng cường phối hợp với các tổ chức trong nước, các địa phương và liên kết với các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Thưa ông, đâu sẽ là những ưu tiên trọng tâm của Hội KHHGĐ Việt Nam trong nhiệm kỳ mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tại cộng đồng và cơ sở?

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Trong nhiệm kỳ mới, Hội phải lấy nâng cao chất lượng dân số làm trung tâm, lấy chuyển đổi số làm động lực và lấy nhu cầu thực tiễn của người dân làm định hướng. Cụ thể:

Rà soát đổi tên Hội để phù hợp với xu thế phát triển hiện nay.

Củng cố và tái cấu trúc mạng lưới từ Trung ương đến địa phương để tăng khả năng tiếp cận của người dân ngay tuyến cơ sở.

Đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua các nền tảng xã hội tư vấn trực tuyến, ứng dụng chăm sóc sức khoẻ cho người dân, nhất là chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, SKSS.

Đổi mới cơ chế tài chính, giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn tài trợ truyền thống bằng cách đa dạng hoá đối tác và nguồn lực.

Mở rộng quan hệ đối tác chiến lược để tranh thủ nguồn lực kỹ thuật và tài chính từ các tổ chức trong và ngoài nước.

Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Hội về kỹ năng truyền thông, tư vấn, quản lý chương trình và năng lực ứng dụng công nghệ số.

Ông kỳ vọng gì vào vai trò của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp như Hội KHHGĐ Việt Nam trong việc hỗ trợ ngành y tế thực hiện các mục tiêu dân số và phát triển bền vững?

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Các tổ chức xã hội – nghề nghiệp như Hội KHHGĐ Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy tiềm năng, thế mạnh của mình để thực sự trở thành “cánh tay nối dài” của Bộ Y tế trong công tác dân số và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Các tổ chức xã hội - nghề nghiệp có lợi thế rất lớn trong việc tiếp cận cộng đồng, nắm bắt nhu cầu thực tiễn của người dân và triển khai các hoạt động linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trong nhiều trường hợp, tiếng nói của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp có sức lan tỏa và tạo sự đồng thuận trong cộng đồng rất hiệu quả. Đây là điều mà các cơ quan quản lý nhà nước rất cần trong quá trình triển khai truyền thông chính sách.

Riêng Hội KHHGĐ Việt Nam tiếp tục nâng cao vai trò, vị thế của mình trong lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; đồng thời tham gia tích cực hơn vào việc thực hiện các chương trình, chiến lược quốc gia về Dân số và Phát triển, SKSS, KHHGĐ và bình đẳng giới.

Đặc biệt, Hội cần tham gia mạnh mẽ hơn đối với các vấn đề thách thức về dân số hiện nay như mức sinh thấp, già hóa dân số, mất cân bằng giới tính khi sinh, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực trên cơ sở giới hay chăm sóc sức khỏe tâm thần cho thanh thiếu niên. Đây là những vấn đề không chỉ liên quan đến y tế mà còn tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Ngoài ra, Hội sẽ đóng vai trò cầu nối giữa người dân với các cơ quan quản lý, phản ánh những khó khăn, bất cập từ thực tiễn để cùng xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi cao. Khi có sự đồng hành chặt chẽ giữa Nhà nước và các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, hiệu quả của chương trình dân số và chăm sóc sức khỏe sẽ được nâng lên rõ rệt.

Trong nhiệm kỳ mới, Bộ Y tế sẽ có những hỗ trợ, giúp đỡ gì để Hội KHHGĐ Việt Nam phát huy tốt hơn nữa vai trò, nhiệm vụ của mình?

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để Hội KHHGĐ Việt Nam phát huy tốt hơn vai trò của mình trong công tác dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Bộ Y tế dự kiến giao Cục Dân số và các đơn vị liên quan trực thuộc Bộ Y tế xây dựng chương trình phối hợp với Hội KHHGĐ Việt Nam trong các hoạt động chăm sóc và nâng cao sức khoẻ cho người dân, trong đó tập trung cho chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, SKSS/SKTD và KHHGĐ cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế trong xã hội. Đây là những khu vực còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế, nên rất cần sự tham gia của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, trong đó có Hội KHHGĐ Việt Nam.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế sẽ phối hợp và hỗ trợ Hội trong công tác đào tạo, tập huấn chuyên môn, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và nhân viên cung cấp dịch vụ thuộc hệ thống phòng khám của Hội; Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ giúp Hội nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng và khắt khe của người dân.

Ngoài ra, Bộ Y tế sẽ tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, hỗ trợ chuyên môn và tạo điều kiện để Hội tham gia sâu hơn vào các chương trình, đề án liên quan đến dân số và phát triển; khuyến khích Hội chủ động đề xuất sáng kiến, mô hình can thiệp mới phù hợp với bối cảnh hiện nay để cùng ngành Y tế thực hiện hiệu quả các mục tiêu về dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Trong bối cảnh nhiều thách thức mới đang đặt ra đối với công tác dân số, Bộ Y tế đánh giá cao vai trò đồng hành của Hội KHHGĐ Việt Nam và tin tưởng rằng với sự đổi mới, chủ động và sáng tạo, Hội sẽ tiếp tục có nhiều đóng góp tích cực hơn trong nâng cao công tác dân số, chăm sóc sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!