Về xứ biển Cần Thơ xem đua “Mong”

Từ một dụng cụ đi biển mưu sinh hàng trăm năm của ngư dân ở Mỏ Ó, xã Trần Đề (TP. Cần Thơ) là chiếc mong, những năm gần đây, dụng cụ này đã trở thành một môn thể thao độc nhất vô nhị ở xứ biển để các vận động viên tranh tài tại giải đua mong…

Trong khuôn khổ Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề, TP.Cần Thơ năm 2026 (diễn ra từ ngày 3-9/5), trưa 4/5, giải đua mong Đại hội Thể dục thể thao xã Trần Đề (TP. Cần Thơ) đã diễn ra tại khu du lịch sinh thái Mỏ Ó, cách cửa biển Trần Đề khoảng 5 km về hướng Bạc Liêu. Đây là một trong những sự kiện được du khách quan tâm trong chuỗi hoạt động của Lễ hội Nghinh Ông xã Trần Đề.

Các vận động viên tham gia tranh tài tại giải đua mong năm 2026 đều là ngư dân xã Trần Đề. Họ là những người có đôi chân rất khỏe, nhiều năm sống bằng nghề đi mong. Trong đó, có gia đình có đến 4 vận động viên tham gia giải là anh Sơn Hoàng và 3 con trai.

Sau những trận đua đầy kịch tính, với sức dẻo dai và của đôi chân và kinh nghiệm “bẻ lái” thật tốt, vận động viên Sơn Hoàng giành hạng nhất; giải nhì thuộc về VĐV Lý Vẹo Na; giải ba là VĐV Sơn Hiếu.

Theo các ngư dân sống bằng nghề đi mong, bãi biển Mỏ Ó (ấp Mỏ Ó, xã Trần Đề, TP. Cần Thơ) là nơi trú ngụ của nhiều loài thủy hải sản. Khi thủy triều rút người dân nơi đây ra đây bắt cá, cua, sò huyết,… Tuy nhiên do phù sa bồi đắp, nhiều sình lầy, đi lại rất khó khăn. Muốn đi bắt các loài thủy hải sản, người dân phải lội nhiều cây số trên bài bùn lầy đó. Thế nhưng, trong “cái khó” lại “ló cái khôn”, bà con đã nghĩ ra cách lấy tấm ván gỗ mỏng ghép l̀ại thành phương tiện di chuyển trên bùn lầy. Khi di chuyển, người ta dùng một chân đứng hoặc quỳ lên tấm ván gỗ còn một chân đạp dưới bùn đẩy cho ván lướt đi. Chính động tác khom cúi người làm mông nhô lên cao lúc trượt ván khiến đây được gọi là nghề trượt mong.

Mong là một tấm ván rộng khoảng 30cm, dài hơn 1m. Tấm ván gỗ này thường được làm từ cây me nước, cây dầu hoặc mù u vì có độ bền cao, nếu bảo quản tốt có thể sử dụng đến 2 - 3 năm. Ván không quá dày để bớt sức nặng, cũng không quá mỏng vì sẽ mau mòn, được uốn cong lên ở một đầu (như chiếc xuồng nhỏ) để giảm ma sát. Để thuận tiện, người dân còn đóng tay vịn, chỗ để giỏ, nước uống và cả thức ăn.

Nghề trượt mong tìm bắt hải sản ven biển đã trở thành nghề mưu sinh của người dân nghèo ở ấp Mỏ Ó. Hiện nay có khoảng trăm hộ theo nghề. Họ trượt trên mong rất dễ dàng và điệu nghệ. Anh Sơn Hoàng chia sẻ: Người ngoài nhìn trượt mong thì thấy rất đơn giản nhưng thực tế không hề dễ nếu không có nghề. Người trượt mong phải đúng kỹ thuật thì mới nhanh và giữ được sức bền. Khi trượt một chân tỳ gối lên chiếc mong, chân còn lại đạp xuống bùn để đẩy chiếc mong lao tới phía trước. Hai tay thì vịn ở phía tay cầm để điều khiển hướng đi theo ý muốn. Với những người có sức khỏe tốt thì mỗi cú đạp, chiếc mong có thể lao đi xa từ 2 đến 3m. Có mong, đi lại dễ dàng hơn, khỏe hơn lội rất nhiều.

Không chỉ là phương tiện mưu sinh của ngư dân, những năm gần đây, chính quyền địa phương của huyện Trần Đề (tỉnh Sóc Trăng cũ, nay là xã Trần Đề, TP. Cần Thơ) đã tổ chức hội thi hội thi đua mong (hay còn gọi là đạp mong, trượt mong), mang đậm nét văn hóa vùng bãi bồi ven biển ở ấp Mỏ Ó, nhằm bảo tồn nghề đặc trưng, thu hút nhiều người tham gia cũng như mang đến cho người xem những màn lướt ván trên bùn vô cùng hấp dẫn.

Đến nay, trượt mong được phát triển thành các cuộc thi sôi nổi trong các dịp lễ hội, trở thành môn thể thao đặc sắc của cư dân vùng bãi bồi, thể hiện sự thích nghi độc đáo của con người với môi trường thiên nhiên vùng cửa biển Trần Đề.

Lễ hội Nghinh Ông ở Trần Đề được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2019. Lễ hội năm nay, xã Trần Đề không chỉ xác định việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người dân địa phương mà còn thông qua Lễ hội để tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu hình ảnh về vùng đất và người dân Trần Đề, kích cầu thu hút khách du lịch, các nhà đầu tư phát triển du lịch trên địa bàn.

Theo kế hoạch, phần Hội diễn ra từ 3-9/5, phần Lễ diễn ra từ 7-9/5 (21-23/3 âm lịch), tại Lăng Ông Nam Hải, trung tâm xã Trần Đề. Trong phần Hội, khởi đầu là Đại hội Thể dục Thể thao tại khu hành chính xã trong 2 ngày 3-4/5. Trong đó, các môn thi đấu là bóng đá, bóng chuyền, pickleball, bida, cờ tướng, cờ vua; trò chơi dân gian gồm là kéo co, nhảy bao (sân Lăng Ông Nam Hải), đua mong (khu du lịch sinh thái Mỏ Ó).

Trong phần Lễ, Lễ thỉnh Ông chính thức diễn ra sáng 7/5, tại Lăng Ông Nam Hải. Ngoài 3 tàu thực hiện nghi thức do Ban Trị sự Lăng Ông thực hiện, buổi lễ sẽ có khoảng 100 tàu của ngư dân. Sau khi thỉnh Ông từ cửa biển Trần Đề về, tại sân lễ tiếp tục diễn ra nghi thức thỉnh Ông (thỉnh ông, thỉnh bà, thỉnh tổ) và dâng lễ, dâng hương.