Học sinh, người dân dâng hương tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa

(NSMT) - Ngày 8/3 (nhằm ngày 20 tháng Giêng âm lịch), Ban Tổ chức các ngày lễ, kỷ niệm phường Bình Thủy, TP. Cần Thơ trang trọng tổ chức Lễ kỷ niệm lần thứ 154 năm ngày mất của Bùi Hữu Nghĩa. Đại diện các cơ quan, đơn vị, cùng đông đảo người dân và học sinh đã đến dâng hương tưởng niệm, bày tỏ lòng tri ân đối với một danh nhân tiêu biểu của vùng đất Tây Đô.

Bùi Hữu Nghĩa (hiệu Nghi Chi), sinh năm 1807 tại trấn Vĩnh Thanh (nay thuộc phường Bình Thủy, TP Cần Thơ) trong một gia đình chài lưới nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học. Năm 1835, ông đỗ Giải nguyên (thủ khoa) tại trường thi Gia Định nên được người dân kính trọng gọi là Thủ khoa Nghĩa.

Sau khi đỗ đạt, ông từng đảm nhiệm chức Tri huyện Phước Chánh (Biên Hòa), rồi Tri huyện Trà Vang (Trà Vinh). Trong thời gian làm quan, ông nổi tiếng là vị quan thanh liêm, cương trực, hết lòng vì dân. Năm 1848, trong vụ án “Rạch Láng Thé”, vì bênh vực dân nghèo, ông bị gian thần vu oan và bị triều đình kết án tử. Nhờ sự kiên trì kêu oan của phu nhân Nguyễn Thị Tồn tại kinh đô Huế, ông được tha chết nhưng bị đày đi trấn thủ vùng biên giới Vĩnh Thông (Châu Đốc).

Đến năm 1858, khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, trước cảnh nước mất nhà tan, ông xin cáo quan về quê, mở trường dạy học, bốc thuốc cứu người và dùng ngòi bút làm vũ khí đấu tranh, lên án thực dân, khơi dậy tinh thần yêu nước trong Nhân dân. Ông qua đời ngày 21 tháng Giêng năm Nhâm Thân (1872), hưởng thọ 65 tuổi.

Cuộc đời và sự nghiệp của Bùi Hữu Nghĩa là biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước, đức độ thanh liêm, tư tưởng tiến bộ và nhân cách cao đẹp. Ông không chỉ là một nhà nho, vị quan chính trực mà còn là nhà thơ, soạn giả tuồng tiêu biểu của nền văn học Việt Nam nửa cuối thế kỷ XIX. Trong số các tác phẩm của ông, vở tuồng Kim Thạch kỳ duyên được xem là một trong những vở tuồng cổ đặc sắc, từng được phổ biến rộng rãi và dịch sang tiếng Pháp. Với tài năng và ảnh hưởng lớn trong đời sống văn hóa, ông còn được tôn vinh là một trong bốn “Rồng vàng” của đất Nam Bộ.

Để tưởng nhớ công lao của ông, nhân dân đã lập bài vị thờ tại đình Bình Thủy và chùa Nam Nhã. Phần mộ của ông được xây dựng từ năm 1872 và nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Năm 1994, khu mộ được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Đến năm 2013, Khu tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa được hoàn thành, trở thành điểm tham quan văn hóa - tâm linh tiêu biểu của địa phương.

Hằng năm, Lễ giỗ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa được tổ chức vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương tưởng niệm. Đây cũng là dịp để giáo dục truyền thống yêu nước, nhắc nhớ đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và bồi đắp niềm tự hào về lịch sử, văn hóa của vùng đất Nam Bộ.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Việt Quân - Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Bình Thủy cho biết, Lễ kỷ niệm ngày mất của Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương đến dâng hương tưởng niệm. Lễ giỗ đã trở thành nét đẹp văn hóa tâm linh tiêu biểu của địa phương, thể hiện sâu sắc đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Theo ông Nguyễn Việt Quân, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp ấy, phường Bình Thủy sẽ tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng tổ chức lễ theo hướng trang nghiêm, chu đáo và giàu ý nghĩa. Trong thời gian tới, địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và cơ quan chức năng của thành phố trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia tại Khu tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động các nguồn lực để chăm lo, tôn tạo di tích ngày càng khang trang, xứng tầm với giá trị lịch sử và văn hóa của danh nhân.

Nhân dịp này, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Bình Thủy cũng trân trọng ghi nhận và cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân trong và ngoài địa phương đã đồng hành, đóng góp vào thành công của Lễ kỷ niệm.

Cô Cao Thị Ngọc Hà - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Hữu Nghĩa cho biết, đối với thầy và trò nhà trường, việc đứng trước anh linh Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa luôn mang lại cảm xúc trang nghiêm và tự hào, đồng thời nhắc nhở mỗi người phải sống và học tập xứng đáng với danh xưng mà ngôi trường đang vinh dự mang tên.

Theo cô Cao Thị Ngọc Hà, Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa không chỉ là niềm tự hào của vùng đất Cần Thơ - Tây Đô với học vấn và tài năng, mà còn là biểu tượng của nhân cách thanh liêm, nghĩa khí, tinh thần hiếu học và lòng yêu nước của người Nam Bộ. Việc ngôi trường mang tên ông vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm để tập thể nhà trường tiếp tục gìn giữ và phát huy truyền thống hiếu học, nghĩa tình, chính trực, góp phần giáo dục các thế hệ học sinh trưởng thành cả về tri thức lẫn nhân cách.