Ông Trần Văn Nhì – “Nghệ nhân” gác kèo ong xứ rừng tràm U Minh Hạ Cà Mau

Về đến xứ rừng tràm U Minh Hạ để tìm hiểu về nghề gác kèo ong, người dân thân thiện nơi đây ngay lập tức giới thiệu đến ông Trần Văn Nhì hay còn gọi là Út Nhì, 63 tuổi, ở ấp 1, xã Nguyễn Phích, huyện U Minh. Đây được xem là người có thâm niên nhất trong nghề gác kèo ong tại vùng đất này. Từ những kinh nghiệm tích lũy được, ông Út Nhì đã từng bước đi đến thành công trong nghề gác kèo ong, đạt hiệu quả kinh tế cao và được nhiều người biết đến.

Sinh sống tại vùng đất U Minh Hạ bát ngát rừng tràm, ông Út Nhì có niềm đam mê đặc biệt với nghề gác kèo ong ngay từ khi còn nhỏ và tính đến hiện tại, ông đã gắn bó với nghề được gần 50 năm. Theo lời kể của ông thì khi mới hơn 10 tuổi, ông đã bắt đầu đi rừng để gác kèo ong nhờ vào sự hướng dẫn của người thân trong gia đình. Do còn nhỏ tuổi, chưa có nhiều kinh nghiệm nên việc bị ong đốt là chuyện thường xuyên xảy ra. Tuy nhiên, không vì thế mà ông cảm thấy sợ, nãn chí và từ bỏ nghề. Niềm đam mê gác kèo ong vẫn luôn bùng cháy trong con người ông cùng với ý muốn khát khao chinh phục. Sau thời gian khoảng 10 năm kiên trì, tay nghề gác kèo ong của ông Út Nhì đã trở nên chuyên nghiệp. Từng kỹ năng, bí quyết, kinh nghiệm trong nghề gác kèo ong đều được ông nắm bắt và vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo không phải ai cũng thực hiện được. Nhờ vậy mà sản phẩm mật ong thu hoạch của ông được nhiều và chất lượng.

Để chuẩn bị cho chuyến gác kèo ong, ông Út Nhì đặc biệt chăm chút, kỹ lưỡng trong khâu chọn cây làm kèo. Có nhiều loại cây thường được chọn làm kèo để gác ong như: Bình bát, mãng cầu gai, cây gòn, bạch đàn,… Tuy nhiên, sự lựa chọn của ông Út Nhì là cây tràm, bởi nó có chất lượng, thời gian sử dụng được lâu (khoảng 02 năm). Bên cạnh việc chọn cây làm kèo thì ông Út Nhì cũng quan tâm đến chọn địa điểm gác kèo. Đó là nơi có trảng sậy, nhưng phải đáp ứng điều kiện có nắng sáng và nắng chiều soi rọi được vào một phần của kèo ong. Như vậy, khi ong xuống làm tổ sẽ có được lượng mật chất lượng.

Ông Út Nhì cho biết: “Nghề gác kèo ong được xem là nghề truyền thống của gia đình tôi và đã lưu truyền qua nhiều đời. Sinh ra trong thời chiến tranh loạn lạc, gia đình còn nhiều khó khăn, tôi nhớ khi đó xứ rừng U Minh còn khá hoang sơ, vắng vẻ, người thân tôi vẫn chưa biết đến giá trị của nghề gác kèo ong hay nói dân dã là ăn ong. Sau khi cảm nhận được hương vị thơm ngon của mật ong và các sản phẩm của tổ ong, gia đình mới quyết tâm tìm hiểu phương pháp để gác kèo ong và gắn bó với nghề đến bây giờ. Mặc dù nghề ăn ong có phần mạo hiểm, đối mặt với nguy cơ bị ong đánh, nhưng khi đã đam mê thì không từ bỏ được. Nếu muốn thành công với nghề gác kèo ong thì bên cạnh đam mê cần phải kiên trì, có thời gian dài nghiên cứu, tìm hiểu để nắm bắt hết những kỹ thuật, tích lũy kinh nghiệm ăn ong. Bản thân tôi, khi ăn ong thì không bao giờ cắt hết tàng ong trên kèo ong mà lúc nào cũng chừa lại một góc tàng ong để con ong không bỏ tổ. Đó được xem là nguyên tắc của những người ăn ong. Gắn bó với nghề gác kèo ong, mỗi năm tôi thu hoạch được hơn 500 lít mật, đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho kinh tế gia đình”.

Với ông Út Nhì, nghề gác kèo ong là nghề gia truyền, do vậy, ngọn lửa đam mê với nghề đã được ông tiếp tục truyền lại cho con trai của mình. Được biết, con trai ông hiện đã có kinh nghiệm hơn 20 năm và nắm bắt rõ tất cả các khâu khi đi gác kèo ong. Những cây kèo ong được gác khi đến thời điểm thu hoạch được trên 10 lít mật, tạo nên sự hăng say với nghề, tiếp thêm động lực để ông Út Nhì và thành viên trong gia đình có thêm động lực gìn giữ và phát triển nghề truyền thống. Nhờ sản phẩm đạt chất lượng nên không chỉ góp phần mang lại giá trị kinh tế cho gia đình mà còn tạo nên danh tiếng cho mật ong rừng tràm U Minh Hạ hiện nay.

Trưởng Phòng Văn hóa, Thông tin huyện U Minh Lê Hữu Lợi, cho biết: “Mật ong rừng tràm U Minh Hạ vốn nổi tiếng khắp nơi bởi chất lượng hảo hạng, ít nơi nào sánh được và khi nhắc đến nghề gác kèo ong lấy mật tại đây phải kể đến ông Út Nhì. Với niềm đam mê và kinh nghiệm tích lũy gần 50 năm trong nghề, ông Út Nhì đã đạt được nhiều thành công và đem lại giá trị kinh tế cao cho gia đình. Bên cạnh đó, ông cũng cố gắng gìn giữ và phát huy nghề truyền thống, truyền kinh nghiệm lại cho con trai của mình. Với những đóng góp trong hơn nửa đời người với nghề gác kèo ong, ông Út Nhì được xem là một nghệ nhân và đã vinh dự đón nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh nhờ vào thành tích đóng góp trong việc duy trì, phục hồi và phát triển nghề gác kèo ong, một giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.