Quản lý số đến từng trái mận

Sau 3 năm miệt mài nghiên cứu, lai tạo, một nhà nông ở xã Cù Lao Dung (TP.Cần Thơ) đã thành công với giống mận có một không hai ở miền Tây Nam bộ, tạo được thương hiệu mận hồng Sân Tiên chinh phục thị trường trái cây cao cấp trong và ngoài nước. Đặc biệt, nhà nông này thực hiện quản lý số đến từng trái mận, giúp người tiêu dùng truy xuất chính xác nguồn gốc sản phẩm…..

Trò chuyện cùng chúng tôi, ông Trần Văn Phục (50 tuổi, ngụ xã Cù Lao Dung, TP.Cần Thơ - trước đây là xã An Thạnh Ba, huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng) cho biết: Ông sinh ra và lớn lên trên vùng đất Cù Lao Dung, vùng đất nằm cuối sông Hâu trước khi đổ ra biển nên rất trù phú bởi được bồi đắp phù sa. Những năm trước, ông và gia đình từng trồng mía nhưng “năm ăn năm thua”, không ổn định vì tình cảnh “được mùa lại mất giá, được giá lại mất mùa”. Sau đó chuyển sang trồng nhãn ido nhưng cũng không được lâu vì giá nhãn thất thường.

Qua tìm tòi, ông Phục quyết định “đánh cược” khi chuyển sang nghiên cứu trồng mận. “Từ giống mận An Phước, tôi nghiên cứu và lai tạo để tạo ra đời thế hệ đầu tiên là giống mận MST. Tiếp đó tôi cho ra đời thế hệ thứ hai là mận hồng và thế hệ thứ 3 là mận hồng Sân Tiên hiện nay. So với các loại mận khác, mận hồng Sân Tiên là mận ngon nhất, đạt chất lượng cao, độ ngọt đạt tới 15%. Năm 2021, sau khi lai tạo thành công giống mận hồng Sân Tiên, tôi bắt đầu trồng đại trà và xây dựng vùng nguyên liệu quy mô lớn với diện tích 46ha. Khác với cách làm truyền thống, tôi xác định ngay từ đầu là đi theo hướng sản xuất hữu cơ, làm nông nghiệp phải sạch, bền vững và minh bạch từ đầu vào đến đầu ra. Tôi đã thực hiện trồng mận theo hướng công nghệ cao, quản lý số từng lô, từng cây và từng trái mận để khách hàng kiểm tra, an tâm khi sử dụng sản phẩm”, ông Phục nói.

Về kỹ thuật trồng, mận được trồng theo từng liếp, với mật độ khoa học khoảng 40 cây/1.000m2, mỗi cây cách nhau 4m, đảm bảo độ thông thoáng và phát triển đều. Giữa các liếp mận là mương sâu 1,8m để vừa thoát nước khi mưa nhiều, không ảnh hưởng đến cây và trái mận, lại vừa giữ nước cho mận phát triển vào mùa khô. Quy trình chăm sóc được kiểm soát chặt chẽ, giảm dần phân hóa học, thay thế bằng phân hữu cơ. Theo canh tác truyền thống, khi bón phân, nhà nông thường bón phân trực tiếp tại gốc, còn anh Phục lại có cách bón phân khác khi anh ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của của Israel, ống dẫn nước được đặt âm dưới đất khoảng 20cm để giữ độ bền của ống.

Khi tưới, ông Phục cho phân bón vào một bồn chứa loại 1.000 lít với tỉ lệ 98% nước, 2% phân rồi phun tưới cho từng lô. Cách tưới này vừa tiết kiệm vừa hiệu quả, đạt hiệu quả cao. Mỗi trái mận đều được bao trái 2 lần, nhằm cách ly hoàn toàn với thuốc bảo vệ thực vật. Khi mận ra hoa, được cho vào bao lưới lần thứ nhất. Trước khi thu hoạch 40 ngày, trái mận được cho vào bao trái lần thứ hai bằng loại bao chuyên dụng nhập khẩu từ nước ngoài, vừa đảm bảo an toàn vừa giúp trái mận giữ được màu đẹp.

Điều làm nên giá trị khác biệt của giống mận hữu cơ này chính là quy trình canh tác nghiêm ngặt, được kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào đến đầu ra. Toàn bộ quy trình canh tác đều thực hiện theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ. Sau khi thu hoạch, quả mận hữu cơ phải được rửa bằng nước đạt chuẩn độ cứng 20mg/l, để ráo, không dập nát, phân loại kỹ lưỡng, đóng gói theo quy trình khoa học rồi bảo quản trong kho mát ở nhiệt độ khoảng 12 độ C.

Khi chín, mận có màu hồng đậm bắt mắt, trái lớn (4 - 5 trái/kg), giòn, ngọt, thơm nhẹ và ráo nước, rất phù hợp vận chuyển xa. Trung bình sau 14 tháng trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch quanh năm, năng suất 20 tấn/ha.

Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP và hướng tới chứng nhận hữu cơ, mận hồng Sân Tiên hiện đã có mặt tại nhiều chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch ở Hà Nội, TP.HCM, Vĩnh Long, Đồng Tháp... với giá bán lên đến 230.000 đồng/kg (nếu đạt 15 độ đường). Mận cũng được giới thiệu sang thị trường Trung Đông, Hàn Quốc, Pháp… và đều được đánh giá cao.

Để tạo lợi thế cạnh tranh, ông Phục đầu tư đầy đủ thiết bị sau thu hoạch như kho lạnh đạt chuẩn 12 độ C, hệ thống rửa trái cây bằng nguồn nước đạt chuẩn, quy trình phân loại, đóng gói chuyên nghiệp. Đặc biệt, mỗi lô hàng đều trải qua kiểm nghiệm định kỳ các chỉ tiêu hóa chất tăng trưởng, đất, nước…, đảm bảo sự minh bạch và an toàn tuyệt đối.

Hiện tại, thương hiệu mận hồng Sân Tiên đã được bảo hộ sở hữu trí tuệ. Không dừng lại ở đó, ông Phục đang hoàn thiện hồ sơ để cấp chứng nhận hữu cơ quốc gia, đồng thời phát triển thêm sản phẩm chế biến sâu từ mận như: mận sấy dẻo, nước ép, rượu mận, trà hoa mận…

Ông Phục cho biết thêm: Cây mận từ khi trồng cho đến lức cho trái là 17 tháng. Từ khi ra hoa đến lúc mận chín là 100 ngày. Mận được quản lý số theo từng lô, từng cây nên không mất thời gian cho việc kiểm tra độ chín như trồng truyền thống. Mận cho trái quanh năm, vào mùa khô, mận rất ngọt đạt 15 độ đường. Còn mùa mưa, do ảnh hưởng của nước nên độ ngọt giảm chỉ còn 9-10 độ đường. Để khắc phục điều này, sắp tới tôi sẽ thực hiện làm nhả màng cho cây mận để vào mùa mưa, mận không tiếp xúc nhiều với nước, giữ độ ngọt như mận mùa khô, tăng giá trị hơn. Tôi cũng sẽ hướng tới sản phẩm organic. Bên cạnh cung cấp trái cây tươi, anh Phục đang nghiên cứu phát triển các sản phẩm chế biến sâu từ mận hữu cơ như trà hoa mận, mận sấy dẻo, nước ép mận, tinh dầu hoa mận.

Cụ thể, mỗi cây mận cho rất nhiều hoa nhưng ông chỉ lựa chọn giữ lại 3 phần hoa của mỗi cây để có trái mận đạt chất lượng, loại bỏ 7 phần. Những hoa bị loại bỏ sẽ được ông chế biến sản phẩm trà hoa mận và tinh dầu mận. Những trái mận quá độ chín sẽ được dùng làm món mận sấy dẻo, nước ép mận, tăng thêm giá trị lợi nhuận cho sản xuất.

Hiện tại ông đã nghiên cứu thành công các sản phẩm này và sẽ đưa vào sản xuất trong tương lai gần. Đơn vị của ông Phục đã liên kết với nhiều trường đại học, công ty trong và ngoài nước để nghiên cứu, phát triển cho các sản phẩm của mận hồng Sân Tiên. Ngoài ra, ông Phục cũng dự kiến xây dựng nhà máy đạt chuẩn HACCP, khép kín chuỗi từ trồng trọt, chế biến, tiêu thụ. Ông cũng đang nghiên cứu lai tạo giống mận mới có trọng lượng mỗi trái khoảng 500gram, độ đường cao hơn nhiều lần so với mận hồng hiện tại.

Ông Trần Văn Phục chia sẻ thêm: Làm mận hữu cơ không đơn thuần là bán trái cây sạch mà còn là hành trình xây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch cộng đồng. Vườn mận 46 ha đang được quy hoạch trở thành điểm du lịch trải nghiệm nông nghiệp, với hồ trữ nước 4 ha và hạ tầng phục vụ tham quan, nghỉ dưỡng. Chúng tôi muốn du khách không chỉ mua mận mà còn hiểu được quy trình sản xuất, cảm nhận sự tử tế và trách nhiệm trong từng sản phẩm.

“Sắp tới, khi cầu Đại Ngãi 1 và cầu Đại Ngãi 2 hoàn thành, nối liền Cù Lao Dung với tỉnh Vĩnh Long, với trung tâm TP.Cần Thơ, thời gian vận chuyển đến TP.HCM rút ngắn 3 - 4 giờ sẽ giúp mận hữu cơ giảm tổn thất sau thu hoạch, tăng giá trị kinh tế và tạo tiền đề cho du lịch sinh thái phát triển mạnh mẽ hơn”, ông Phục nói.

Quy hoạch tỉnh Sóc Trăng (cũ) thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã xác định định hướng phát triển Cù Lao Dung (cũ, nay là xã Cù Lao Dung và xã An Thạnh) chủ yếu về du lịch kết hợp đô thị, thương mại, dịch vụ và các mô hình nông nghiệp. Đây là vùng đặc biệt, vùng du lịch trọng điểm của tỉnh với tầm nhìn sẽ trở thành nơi nghỉ dưỡng cao cấp. Riêng Cù Lao Dung được quy hoạch phát triển nông nghiệp sạch kết hợp du lịch thì mô hình mận hồng Sân Tiên là hướng đi đúng.

Theo ông Phục, xã Cù Lao Dung nằm giữa cuối hạ lưu sông Hậu, giáp biển Đông. Khí hậu ôn hòa, mát mẻ quanh năm, là nơi có hệ sinh thái đa dạng, có các loại cây xanh, sông nước hữu tình, có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển du lịch như khu rừng bần nguyên sinh lớn nhất ĐBSCL, có diện tích rừng bần (thủy liễu) trên 1.783ha với hệ sinh thái đa dạng, phong phú; có rất nhiều loài chim, các loại thủy hải sản, ở đây khách được trải nghiệm “Mô hình du lịch sinh thái dưới tán rừng” đầy thú vị, được tận hưởng không khí trong lành, trải nghiệm đi cầu tre xuyên rừng (dài khoảng 1.000m), bơi xuồng, bắt ốc len dưới tán rừng; có bãi bồi rộng hơn 16.000ha với các loại ốc, sò, nghêu, tôm tít, sam, lươn,..; mận hồng Sân Tiên trứ danh; nông trại Apsara có khuôn viên nông trại rộng rãi, được bao quanh bởi những vườn cây xanh tươi, du khách có thể tự tay trồng rau, bắt cá dưới ao, trải nghiệm cuộc sống nông thôn dân dã và tận hưởng những phút giây yên bình, tách biệt khỏi nhịp sống đô thị; mô hình Du lịch Famrstay Sân Tiên, nơi có truyền thuyết vùng đất Rồng – Tiên, có những món đặc sản như canh chua cá bông lau, canh chua cá ngát, bống sao kho sả ớt, thòi lòi nướng mọi, ốc len xào dừa, gỏi bông bần, nước cốt bần.

Cù Lao Dung cách bến tàu đi Côn Đảo một dòng sông Hậu. Theo thống kê, lượng khách đi Côn Đảo qua cửa Trần Đề mỗi năm mấy trăm ngàn lượt. Hiện tại ở địa phương chưa có các dịch vụ du lịch để thu hút khách ở lại. Nếu có mô hình nông nghiệp sach kết hợp du lịch chắc chắn lượng khách tìm đến sẽ rất nhiều. Từ đó, ông Phục dự kiến sẽ đầu tư làm đường nội bộ, Bungalow, Homestay,…để phục vụ khách tham quan, nghỉ dưỡng. Khách có thể đi tham quan Côn Đảo xong rồi về Cù Lao Dung để vừa tham quan vườn cây ăn trái của nhà nông, trong đó có điểm nhấn là vườn mận hồng Sân Tiên trứ danh, vừa thưởng thức các sản phẩm từ trái mận. Trong vườn mận có các mương nước, ông sẽ tận dụng nuôi các loại cá và cá được cho ăn sản phẩm từ cây mận để phục vụ khách các món ăn chế biến từ cá sạch,…