Ý nghĩa bữa cơm tất niên chiều cuối năm

(NSMT) - Trong văn hóa người Việt, bữa cơm tất niên không phải nghĩ lê ngày Tết nhưng lại có ý nghĩa thực sự quan trọng, tất cả thành viên trong gia đình cùng nhau tụ họp tổng hợp một năm vừa qua, một nét đặc trung trong văn hóa Tết cổ truyền.

Thời gian cứ trôi qua, lớp màu thời gian có thể phủ kín lên những thứ nhạt nhòa. Nhưng những giá trị đã đi vào tiềm thức của người Việt Nam thì không bao giờ phai nhạt mất. Bữa cơm tất niên mang ý nghĩa tư tưởng của mỗi người khi xuân về. Mùi Tết ấm áp từ bữa cơm tất niên lan tỏa là thời khắc tình cảm con người tuôn trào, là nơi xum họp gia đình, là tết đoàn viên, là nơi trở về, tĩnh lặng cùng gia đình sau những ngày tháng lao động.

Theo phong tục lễ tết cổ truyền của người Việt, cứ đêm 30 là tất cả các thành viên trong gia đình, từ già đến trẻ quây quần lại bên nhau để cùng nhau để tri ân, tưởng nhớ đến tổ tiên đã phù hộ cho gia đình trong một năm vừa qua dồi dào sức khỏe, làm ăn phát đạt, học hành tấn tới...

Trong mâm cơm, người lớn tuổi nhất sẽ hỏi con cháu tình hình làm ăn năm vừa rồi có thuận lợi hay không, hỏi xem các cháu nhỏ đã có đủ quần áo mới chưa? Năm vừa rồi học hành ra sao? Ông bà vui mừng khi các cháu khỏe mạnh, khoe những tấm giấy khen là thành tích học tập của các cháu suốt một năm vừa qua, và nhắc khéo với những cháu nào không có tấm giấy khen thì hãy cố gắng học tập để đạt được thành tích cao vào năm sau. Trong bữa cơm nếu ai trong gia đình vắng mặt thì sẽ được cả nhà nhắc nhiều nhất.

Bên cạnh ý nghĩa gia đình đoàn tụ sum vầy, bữa cơm tất niên còn là cơ hội để đoàn tụ đông đủ các thành viên trong gia đình mình sau một năm xa cách, thể hiện đạo lý cao đẹp uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt.

Theo quan niệm xưa, gia đình nào càng đông đủ các thế hệ cùng dự bữa tất niên chứng tỏ gia đình đó “phúc lộc đề đa”, càng có nhiều may mắn. Cỗ cúng tất niên mỗi nơi mỗi khác, nhưng nhất thiết phải có đủ bánh chưng, dưa, hành, giò, nem, thịt đông…. theo vị Tết miền Bắc, còn người miền Tây sẽ là đòn bánh tét, tô thịt kho và canh khổ qua.

Ngày nay, tuy nhịp sống công nghiệp gấp gáp, nhưng mọi gia đình vẫn duy trì cúng cơm tất niên như một nghi thức tốt đẹp. Việc mua sắm đồ lễ cũng nhanh gọn hơn.

Bữa cơm tất niên gia đình ấm áp yêu thương là thông điệp gửi đến tất cả các thành viên trong gia đình hãy trân trọng hơn nữa những phút giây quây quần, hạnh phúc bên nhau.

Theo đó, bữa cơm tất niên là “trung tâm” quây quần tất cả các thành viên trong gia đình với nhau, từ già đến trẻ, từ trai đến gái, từ người làm ăn xa đến người sống trên đất tổ tiên... Có thể trong cả một năm sắp qua, các thành viên trong gia đình khó có thời gian gặp gỡ và trò chuyện cùng nhau thì đây chính là dịp để cả nhà đoàn tụ. Mọi người ngồi quanh mâm cơm tất niên, nâng ly rượu chúc nhau năm mới, nhớ về người thân đã mất hoặc đang ở xa quê chưa về và kể cho nhau nghe những chuyện đã qua cùng những mục tiêu sắp tới.

 Đêm giao thừa của cái Tết Việt Nam mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đó là ý thức về nguồn. Chẳng có gia đình nào lại không có một bàn thờ gia tiên, người đang ở xa cũng ngóng về quê hương xứ sở và cầu chúc một năm mới bình an, hạnh phúc.