Đánh thức tiềm năng di sản văn hóa trong phát triển du lịch Cần Thơ

(NSMT) - Ngày 29/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Bảo tồn, phát huy di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch trên địa bàn TP. Cần Thơ”.

Chủ trì tọa đàm có ông Trần Văn Huyến - Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ; ông Nguyễn Ngọc Tâm - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ; bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ; bà Trần Hồng Thắm - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ; ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ.

Tham dự tọa đàm có lãnh đạo thành phố; lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh; lãnh đạo các trường đại học; đại diện các sở, ngành, xã, phường cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực văn hóa, du lịch.

Phát biểu định hướng tọa đàm, ông Trần Văn Huyến - Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ nhấn mạnh, đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm đánh giá thực trạng, trao đổi kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Thành ủy Cần Thơ xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển. Văn hóa phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội, hiện diện trong từng quyết sách phát triển, từng không gian đô thị, từng công trình, sản phẩm du lịch và trong chính nếp nghĩ, cách làm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và Nhân dân thành phố.

Theo ông Trần Văn Huyến, trên cơ sở đó, Thành ủy đã ban hành Đề án số 03 ngày 29/4/2026 về phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời tập trung lãnh đạo xây dựng Nghị quyết chuyên đề về phát triển văn hóa thành phố trong kỷ nguyên mới. Thành phố hướng đến phát triển đồng bộ các lĩnh vực có thế mạnh; từng bước xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của vùng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh con người Cần Thơ và nâng cao vị thế thành phố trong tiến trình hội nhập.

Thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn thành phố có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong triển khai chuyển đổi số. Thành phố từng bước ứng dụng các nền tảng số, công nghệ thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo (AI) trong số hóa, quản lý, trưng bày và quảng bá di sản; đồng thời tích hợp vào hoạt động giáo dục di sản và văn hóa học đường, góp phần đổi mới phương thức tiếp cận di sản, đưa các giá trị lịch sử - văn hóa đến gần hơn với cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Nhiều địa phương đã chủ động gắn bảo tồn di tích với phát triển du lịch cộng đồng, giáo dục truyền thống và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở; bước đầu hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa mang dấu ấn riêng, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương, con người Cần Thơ và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Tuy nhiên, theo ông Trần Văn Huyến, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Tác động của biến đổi khí hậu, triều cường, sụt lún đang ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều công trình di tích lâu đời; nguồn lực đầu tư cho trùng tu, tôn tạo còn hạn chế; công tác xã hội hóa chưa đồng đều; một số sản phẩm du lịch gắn với di sản văn hóa còn thiếu tính đặc trưng. Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa ở một số nơi còn thiếu đồng bộ; công tác quảng bá, truyền thông số về di sản chưa tạo được sức lan tỏa mạnh; nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bảo tồn và du lịch văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu.

“Di sản văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng để TP. Cần Thơ phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc trong giai đoạn mới”, ông Trần Văn Huyến nhấn mạnh.

Báo cáo đề dẫn tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thành phố hiện sở hữu 108 di tích được xếp hạng, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 31 di tích cấp quốc gia và 76 di tích cấp thành phố; cùng với đó là 16 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Hệ thống di tích của thành phố gồm 1 di tích khảo cổ, 1 danh lam thắng cảnh, 24 di tích kiến trúc nghệ thuật và 82 di tích lịch sử; đồng thời còn lưu giữ nhiều cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo cùng các giá trị văn hóa đặc trưng vùng sông nước.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, đây là nguồn tài nguyên vô giá, là sợi dây kết nối giữa quá khứ hào hùng với hiện tại và tương lai; phản ánh rõ nét tiến trình khai hoang, mở đất, đấu tranh cách mạng và sự giao thoa văn hóa độc đáo của các dân tộc trên địa bàn thành phố.

Để phục vụ tọa đàm, từ ngày 7 đến 15/4/2026, Đoàn Khảo sát của Thành ủy đã tiến hành khảo sát thực tế tại 8 đơn vị di tích trọng điểm như Di tích Chiến thắng Chương Thiện, Đền thờ Bác Hồ tại xã Lương Tâm, Chùa Khleang, Chùa Nam Nhã, Đình Bình Thủy… Đồng thời, đoàn cũng nghiên cứu, học tập kinh nghiệm thực tế tại Bến Nhà Rồng và Chiến khu Rừng Sác (TP. Hồ Chí Minh) nhằm tìm kiếm mô hình hay, cách làm hiệu quả trong quản lý, bảo tồn và khai thác di tích gắn với phát triển du lịch.

Các tham luận tại tọa đàm tập trung vào bốn nhóm vấn đề lớn gồm Cơ sở lý luận, quan điểm, chủ trương của Đảng và trách nhiệm của hệ thống chính trị trong quản lý, bảo tồn, phát huy di tích; vai trò của di tích trong giáo dục truyền thống, xây dựng văn hóa và phát triển du lịch; thực trạng công tác quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di tích trên địa bàn thành phố; định hướng, giải pháp, mô hình phát huy giá trị di tích gắn với phát triển bền vững, chuyển đổi số, đối ngoại nhân dân và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ. Qua đó, các nhà khoa học, chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm chuyển hóa di sản thành nguồn lực phát triển như số hóa dữ liệu di sản, chuẩn hóa nội dung thuyết minh, phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng và xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ.

Phát biểu tổng kết tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Tâm - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ khẳng định, tọa đàm đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra; đồng thời cung cấp thêm cơ sở thực tiễn phục vụ công tác tham mưu cho Thành ủy trong lãnh đạo, chỉ đạo bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch theo yêu cầu Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Ông Nguyễn Ngọc Tâm nhấn mạnh, di tích lịch sử - văn hóa là tài sản vô giá, là kết tinh của truyền thống lịch sử, bản sắc văn hóa và những giá trị tốt đẹp được các thế hệ gìn giữ, trao truyền. Đối với Cần Thơ, mỗi di tích không chỉ là dấu ấn của quá khứ mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào quê hương và ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển của thành phố.

“Bảo tồn và phát huy giá trị di tích chính là giữ gìn cội nguồn, lan tỏa bản sắc văn hóa, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội; đồng thời biến di sản trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển du lịch, nâng cao đời sống Nhân dân và thúc đẩy TP. Cần Thơ phát triển nhanh, bền vững”, ông Nguyễn Ngọc Tâm khẳng định.

Ông Nguyễn Ngọc Tâm đề nghị Ban Tổ chức và Tổ Thư ký Tọa đàm tiếp thu đầy đủ các ý kiến tham luận, phát biểu, thảo luận; hoàn thiện báo cáo tổng hợp, kỷ yếu và các tài liệu liên quan; trên cơ sở đó tham mưu những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố.

Ông Nguyễn Ngọc Tâm tin tưởng, với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, UBND thành phố; sự phối hợp trách nhiệm của các sở, ngành, địa phương cùng sự đồng hành của các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp và Nhân dân, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch trên địa bàn TP. Cần Thơ sẽ tiếp tục có nhiều chuyển biến mạnh mẽ, góp phần xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm văn hóa, du lịch, dịch vụ đặc sắc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.