Đường Hồ Chí Minh trên biển được xếp hạng Di tích quốc Gia đặc biệt

(NSMT) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa cấp Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt - Đường Hồ Chí Minh trên biển cho thành phố Hải Phòng, tỉnh Phú Yên, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và tỉnh Cà Mau.

Theo đó, Di tích lịch sử Bến Vàm Lũng nằm ở Rạch Chùm Gộng, ấp Xẻo Mắm, xã Tân Ân, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau là một trong những địa điểm tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam theo đường Hồ Chí Minh trên biển. Vào ngày 16/10/1962, con tàu mang mật hiệu “Phương Ðông 1” do Thuyền trưởng Lê Văn Một chỉ huy, đồng chí Bông Văn Dĩa làm Chính trị viên, chở theo hơn 30 tấn vũ khí đã cập bến an toàn, mở ra tuyến đường vận tải quân sự trên biển Ðông, với tên gọi “Ðường Hồ Chí Minh trên biển”.

Về sự kiện này, sách Lịch sử Ðảng bộ huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau ghi nhận: “Tàu cập bến bị cạn, Nhân dân Rạch Gốc vận động 65 lực lượng cùng các đồng chí chi bộ địa phương tận dụng 12 chiếc ghe, khẩn cấp vận chuyển kịp thời 30 tấn vũ khí đến kho cất giữ an toàn. Chiếc tàu chở vũ khí được Nhân dân ngụy trang cất giấu. Ðây là sự đóng góp tích cực của Nhân dân Rạch Gốc bảo vệ vũ khí của Ðảng. Từ đấy vùng đất Năm Căn trở thành nơi tiếp nhận vũ khí từ Trung ương về cho chiến trường miền Tây Nam Bộ”.

Sau khi sự kiện tàu “Phương Ðông 1” về bến thành công, những con tàu “Phương Ðông 2”, “Phương Ðông 3”, “Phương Ðông 4” tiếp tục cập Bến Vàm Lũng để đưa hàng trăm tấn vũ khí từ miền Bắc chuyển vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Tính đến cuối năm 1970, Bến Vàm Lũng đã tiếp đón trên 70 chuyến tàu với hơn 4.400 tấn vũ khí, đạn dược.

Di tích lịch sử Bến Vàm Lũng cũng gắn liền với sự kiện ra đời của đơn vị quân đội mang phiên hiệu “Ðoàn 962” (được thành lập vào ngày 19/9/1962) với nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho các chuyến tàu vào - ra bến bãi, bí mật tiếp nhận, cất giấu vũ khí và vận chuyển vũ khí đến các đơn vị quân giải phóng phục vụ chiến đấu. Ðoàn 962, sau này là Trung đoàn 962 đã hai lần được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân”.

Do yêu cầu đặc biệt trong giai đoạn chiến tranh, phải giữ bí mật, an toàn tuyệt đối cho các hoạt động tổ chức vận chuyển vũ khí, quân trang, quân dụng từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam nên các hiện vật không được lưu giữ. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một xác tàu 69 đã bị hư hỏng của đoàn 962, nằm tại ngọn Xẻo Già cách bến khoảng 8 km về hướng Tây.

Sau khi được xếp hạng, Cà Mau tiếp tục quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích theo quy định Luật Di sản văn hóa về việc ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh.