Nhà mồ Ba Chúc - Chứng tích tội ác tày trời của tập đoàn diệt chủng Pôn Pốt

Ngoài nhiều cảnh đẹp thiên nhiên, các công trình kiến trúc độc đáo; An Giang còn là nơi trải qua cuộc thảm sát lịch sử. Đây cũng là điều khiến du khách tò mò về nhà mồ Ba Chúc - An Giang, nơi lưu trữ về câu chuyện tội ác của Pôn Pốt.

Di tích nhà mồ Ba Chúc nằm dưới chân dãy Thất Sơn hùng vĩ, thị trấn Ba Chúc, trước kia là xã Ba Chúc, cách biên giới Việt Nam – Campuchia khoảng 7km. Vào đầu năm 1977, dân số của Ba Chúc hơn 16.000 người, chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp truyền thống, buôn bán nhỏ. Đây cũng là vùng đất khởi nguồn và trung tâm của đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa, với nhiều buổi sinh hoạt lễ hội, lễ cúng phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người dân địa phương.

Từ ngày 30 tháng 4 năm 1977, quân Khmer Đỏ bắt đầu đồng loạt nổ súng tấn công biên giới Tây Nam - Việt Nam. Ảnh: Du Lịch Miền Tây

Ngày 18 tháng 4 năm 1978, quân Khmer Đỏ tràn vào Ba Chúc, thẳng tay chém giết những dân thường vô tội. Nhiều người chạy tới chùa Phi Lai và Tam Bửu và chạy lên núi Tượng nhằm ẩn náu, song cũng bị quân Khmer Đỏ tàn sát dã man.

Trong suốt 12 ngày chiếm đóng từ 18 đến 30 tháng 4 năm 1978, quân Khmer Đỏ đã giết chết 3.157 dân thường. Chỉ có ba người sống sót sau vụ tàn sát. Ảnh: lthdan02

Vụ thảm sát là một trong những nguyên nhân dẫn đến xung đột biên giới Việt Nam - Campuchia, và sau đó là Chiến dịch biên giới phản công Tây Nam Việt Nam (hay còn gọi là Chiến tranh biên giới Tây Nam). Cuối năm 1979, chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang đã xây dựng quần thể chứng tích tội ác bao gồm 7 hạng mục: nhà mồ, bia Căm Thù, nhà Truyền thống, nhà Thủy Tạ, hồ sen, Nhà khách và vòng rào. Trong đó có nhà mồ là công trình chính hiện tại chứa đựng sọ của 1.160 nạn nhân.

Được biết, để kéo dài tuổi thọ những bộ xương này, ngành chuyên môn phải dùng sáp nấu sôi áo bên ngoài xương tránh oxy hoá, dùng vật chống ẩm. Ảnh: Vietfun Travel

Tuy nhiên, số hài cốt nói trên có hiện tượng ngả màu và mục ở phần xương sụn và xương trẻ em nên năm 1989 Sở Văn hoá và Bảo tàng An Giang đã tiến hành lấy số hài cốt này ra làm vệ sinh, lau chùi, ngâm tẩm hoá chất rồi phơi khô.

Ban đầu, nhà mồ Ba Chúc có kiến trúc khá đơn giản, chỉ là một hình lục giác với 4 cánh tay cầm 4 thanh kiếm cắm xuống đất. Ảnh: Du Lịch Miền Tây

Đến năm 2013, nhà mồ Ba Chúc được UBND tỉnh An Giang đầu tư xây dựng lại. Hiện tại, nhà mồ này đã trở thành một quần thể bao gồm nhà mồ, nhà lưu niệm, chùa Tam Bửu, chùa Phi Lai và hội trường. Tổng diện tích nhà mồ Ba Chúc khoảng 5ha.

Điểm nhấn công trình Nhà mồ Ba Chúc hiện tại được thiết kế hình hoa sen úp ngược, với 8 cánh hoa sen được sơn màu trắng, nhằm giảm sút cảnh tang thương chết chóc. Mỗi cánh hoa sen là nơi trưng bày một nhóm hài cốt theo độ tuổi, giới tính khác nhau như: 86 phụ nữ trên 60 tuổi; 155 phụ nữ từ 21 đến 40 tuổi; 88 thiếu nữ từ 16 đến 20 tuổi; 264 trẻ em từ 3 đến 15 tuổi; 23 nam từ 16 đến 20 tuổi…

Hàng năm vào những ngày giỗ kỷ niệm những người đã chết, nhân dân xã Ba Chúc tập trung tại nhà mồ cũng tế. Ảnh: Thế giới Di sản

Ngoài ra theo lời của những bảo vệ nơi đây thì ngày càng có nhiều du khách tới tham quan, nhất là vào 16/3 hàng năm nhiều du khách thập phương tới dự giỗ tưởng niệm người đã chết có tên Ngày giỗ hội căm thù.