Thiểu năng tuần hoàn não và vai trò hỗ trợ điều trị của oxy cao áp

Não là cơ quan quan trọng bậc nhất của cơ thể. Chính vì tầm quan trọng đó nên não được tạo hóa tổ chức nuôi dưỡng hết sức chu đáo.

Thiểu năng tuần hoàn não là gì?

Não bộ được nuôi dưỡng bởi hai hệ động mạch là động mạch cảnh và động mạch đốt sống (động mạch thân nền) ở hai bên cổ. Giữa các hệ động mạch này còn có hệ thống kết nối, liên kết với nhau trên bề mặt vỏ não và nền sọ, giúp hỗ trợ và bù trừ cho nhau khi một nhánh nào đó không hoàn thành nhiệm vụ (do bị co thắt, chít hẹp hoặc bị tắc).

Bình thường, não có một lượng máu rất lớn đi qua, thường xuyên tiếp nhận khoảng 15% lượng máu do tim cung cấp cho toàn cơ thể, trong khi tỷ lệ trọng lượng của não lại nhỏ hơn rất nhiều. Không những thế, não là cơ quan “quý phái”, luôn đòi hỏi được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt là oxy, mới có thể hoạt động tốt. Não sử dụng tới 25% tổng lượng oxy cung cấp cho toàn cơ thể.

Trong thực tế, không phải lúc nào não cũng được đáp ứng đầy đủ các nhu cầu trên, không chỉ ở bệnh nhân mà ngay cả ở một số người đang làm việc và sinh hoạt bình thường. Khi không được cung cấp đủ dinh dưỡng và oxy, não không chỉ hoạt động kém hiệu quả mà còn phát sinh nhiều bệnh lý. Một trong những bệnh lý hệ thần kinh thường gặp là thiểu năng tuần hoàn não, hay còn gọi là thiếu máu não. Bệnh thiếu máu não thực chất là tình trạng thiếu oxy não, thường gặp ở người cao tuổi. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc mà còn dễ dẫn đến tai biến mạch máu não.

Bệnh thường diễn ra rất nhanh, chỉ trong vài giây, đôi khi kéo dài đến vài giờ. Các triệu chứng của bệnh tùy thuộc vào mức độ thiếu máu của động mạch não, nhưng thường gặp nhất là: mất ý thức thoáng qua, chóng mặt, rối loạn thăng bằng, giảm hoặc mất thị lực tạm thời ở một bên mắt, liệt nhẹ nửa người, rối loạn cảm giác, khó nói, rối loạn ngôn ngữ nhất thời…

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thiểu năng tuần hoàn não

Nguyên nhân thứ nhất do các động mạch não bị hẹp: có thể do xơ vữa lòng mạch, dị dạng bẩm sinh, bị khối u chèn ép, thoái hóa các đốt sống cổ.

Cũng có trường hợp mạch máu bị bán tắc do cục máu đông trong lòng mạch. Khi mạch máu không bình thường, không thông suốt, não không được cung cấp đủ máu về số lượng. Đây là nguyên nhân thường được chú ý đến và cũng là nguyên nhân rất quan trọng, bởi não cần khoảng 50ml máu đi qua 100g não mỗi phút.

Khi lưu lượng máu chỉ đạt 40ml/100g não/phút, tổ chức não bắt đầu bị ức chế do thiếu oxy; và sẽ bị tổn thương không hồi phục sau 2–3 phút khi lượng máu này chỉ còn 10ml.Tuy nhiên, có nhiều trường hợp tuy lưu lượng máu đủ nhưng não vẫn bị thiếu oxy.

Đó là những trường hợp dung lượng oxy trong máu thấp, như khi máu thiếu hemoglobin – chất vận chuyển oxy – cả về số lượng lẫn chất lượng (ngộ độc oxyd carbon hoặc các chất gây methemoglobin làm hemoglobin mất khả năng vận chuyển oxy), hoặc khi sống trong môi trường ô nhiễm làm lượng oxy trong không khí hít vào bị giảm. Những tình trạng trên đều dẫn đến thiếu oxy não.

Vai trò của oxy cao áp đối với người bị thiểu năng tuần hoàn não

Như vậy, bản chất các bất thường ở não trong thiểu năng tuần hoàn não là do thiếu oxy, tiếp đến là thiếu các chất dinh dưỡng khác (glucose, đạm…), khiến tế bào thần kinh thiếu năng lượng để hoạt động, từ đó ảnh hưởng đến cấu trúc, sự tồn tại và phát triển của hệ thần kinh.

Theo Bác sĩ Nguyễn Kim Phong, Giám đốc Trung tâm điều trị Oxy cao áp Thanh Xuân (32 Tiền Lân 14, Bà Điểm, TPHCM), việc điều trị chủ yếu nhằm tái lập sự cung cấp máu bình thường với đầy đủ oxy cho não. Bên cạnh việc dùng thuốc và phẫu thuật khi cần thiết, oxy cao áp (OXCA) là phương pháp có hiệu quả cao trong điều trị thiểu năng tuần hoàn não. OXCA không chỉ nhanh chóng cung cấp đủ oxy cho não ngay cả khi lượng máu lên não bị giảm, mà còn góp phần làm tan các cục máu đông trong lòng mạch, điều hòa vận mạch…

Một đợt điều trị OXCA kéo dài 15–20 ngày giúp bệnh nhân nhanh chóng giảm các triệu chứng lâm sàng, đồng thời phòng ngừa và hạn chế các tổn thương của hệ thần kinh. OXCA nên được sử dụng càng sớm càng tốt trong điều trị thiểu năng tuần hoàn não, dù bệnh ở mức độ nặng hay nhẹ.