Về “vựa muối” miền Tây ghé thăm “cụ xoài" 300 tuổi

"Cụ xoài" với hơn 350 tuổi như một nhân chứng sống cho công cuộc khẩn hoang, giữ đất, giữ nước đầy hào khí của người dân xứ Bạc Liêu.

Bạc Liêu được xem là vựa muối của vùng ĐBSCL, bởi đây là một trong những địa phương có diện tích sản xuất muối rất lớn. Cạnh đó, Bạc Liêu còn nổi tiếng với hơn 300 năm tuổi, thuộc ấp Biển Tây B, xã Vĩnh Trạch Đông, cách TP Bạc Liêu. Cây xoài này nằm trong khu nghĩa địa Thọ Sơn, do Ban trị sự miếu Huỳnh Thiên Thượng Đế quản lý.

Tương truyền rằng cây xoài cổ thụ này đã có từ hơn 3 thế kỷ trước, khi mà vùng biển Bạc Liêu, Cà Mau Rạch Giá còn hoang sơ, người Kinh, người Hoa và người Khmer dần tiến đến khai hoang lập làng xây dựng chỗ ở đã thấy cây xoài cao lớn sừng sững đứng đó rồi và khi đó cây đã khá cao thân bự một người lớn ôm không hết.

Cho đến nay, cây xoài đã đi cùng người dân bao đời đi qua lịch sử đấu tranh xây dựng và phát triển, bây giờ phải đến 5 người nắm tay nhau ôm thân cây cũng không xuể nữa, chiều cao tới 15m và chưa tính đến độ rộng của tán cây lên tới 300m2, xum xuê cả một góc trời rộng lớn.

Từ khi người dân mới đến khai hoang, cây xoài cổ đã yêu thương che chở bà con, bởi lẽ là vùng ven biển nên nguồn nước ngọt vô cùng khan hiếm, ấy vậy mà cây xoài này lại chính là một vị “hiền nhân” mang lại nguồn nước ngọt cho bà con.

Ngay dưới gốc xoài là mạch nước ngầm mát lành dịu ngọt cứu giúp bà con vượt qua khó khăn thiếu nước ngọt, chỉ với một cái giếng đào sâu khoảng 3m rộng ngang khoảng 2m nhưng lúc nào cũng đầy ắp dòng nước mát ngọt. Vì thế mầm sống nơi đây ngày càng nảy nở, mỗi ngày người đến gánh nước đều phải xếp hàng dài để có thể đem nước về cho nhà và có những gia đình đã qua 3 đời đều dùng nước giếng này để lớn lên.

Ngoài ra, cây xoài còn được gắn vào những giai thoại kỳ bí, trong đó là những lời kể về “thần cọp” sống dưới gốc xoài, là loài chúa sơn lâm đầy hung dữ nhưng lại không bao giờ quấy phá dân làng và rất hiền, sáng đi săn tối về gốc xoài ngủ. Bà con thấy lạ nhưng cũng cảm thấy may mắn vì điều đó nên sau khi “Ông cọp” mất đi, hằng năm vào ngày lễ 28/7 âm lịch của chùa Ông Bổn đều dâng heo quay lên cúng “Ông cọp” và cả cổ cây để cầu mong sự may mắn và bình an. Cứ như vậy truyền tai nhau rồi truyền đi khắp nơi, từ đó mọi người từ những nơi khác đã tìm đến viếng thăm và cầu bình an may mắn cho gia đạo.

Cây xoài cổ là một chứng tích sống cho trường kỳ lịch sử của vùng đất này, cũng là cây cổ thụ sống lâu năm nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, cho dù hàng năm biển vẫn xâm nhập mặn nhưng cây Xoài vẫn sừng sững xanh tốt như thế, mạch nước ngọt vẫn tràn đầy cho bà con. Đã qua nhiều thế kỷ nên trái xoài không bự, chỉ nhỏ như trái đào, trái cóc nên người dân ở đây thường gọi với cái tên xoài cóc. Có một điều đặc biệt nữa ở “cụ xoài” chính là mỗi lần chỉ ra trái ở một phía, qua năm sẽ đổi lại vị trí, trái tuy nhỏ nhưng ăn có vị chua chua ngọt ngọt thanh thanh cùng hương thơm đặc biệt.

Tính đến thời điểm này cây xoài đã được xếp vào di tích lịch sử đặc biệt và có được lập biển chỉ dẫn cho du khách thập phương kéo nhau đến tham quan và ghé vào thắp nén nhang cầu may cầu an.

Với tuổi thọ và đặc điểm hiếm có, năm 2015 cây đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là cây di sản Việt Nam.