Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Khmer qua Lễ Cúng Trăng năm 2025

(NSMT) - Tối ngày 4/11, tại Chùa Kh'Leang, phường Sóc Trăng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ phối hợp với các đơn vị liên quan long trọng tổ chức Lễ Cúng Trăng, đây một trong những nghi lễ truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo TP. Cần Thơ năm 2025.

Phát biểu khai mạc tại buổi lễ, ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ cho biết: Theo quan niệm của người Khmer, Lễ Cúng Trăng là dịp để tạ ơn thần Mặt Trăng đã bảo vệ mùa màng, mang đến mưa thuận gió hòa, giúp người dân được mùa bội thu. Đây cũng là nghi thức gửi gắm ước vọng về một năm mới an lành, sung túc, no đủ cho mọi nhà.

Ông Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh, Lễ Cúng Trăng không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà còn thể hiện sinh động bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Đồng thời, hoạt động này còn thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước trong việc thực hiện chính sách dân tộc, phát huy tiềm năng, thế mạnh của đồng bào các dân tộc thiểu số gắn với mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa và an sinh xã hội trên địa bàn thành phố.

Nằm trong chuỗi sự kiện của Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo TP. Cần Thơ năm 2025, Lễ Cúng Trăng góp phần tạo nên không khí lễ hội rộn ràng, sôi nổi, làm phong phú thêm sắc màu văn hóa của vùng đất Tây Đô. Đây cũng là dịp để quảng bá, giới thiệu nét đẹp văn hóa truyền thống của người Khmer đến với du khách trong và ngoài nước, hướng tới phát triển du lịch văn hóa theo hướng liên kết vùng, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Điểm đặc biệt trong Lễ Cúng Trăng là cách bài trí mang nhiều tầng ý nghĩa biểu tượng: hai cây trụ dựng cổng tượng trưng cho “Vành đai vũ trụ”, chiếc bàn cúng tượng trưng cho “Trái đất”; hai cây mía thể hiện sự sinh sôi, nảy nở; ba ngọn nến cắm trên cổng biểu trưng cho ba mùa trong năm - nắng, mát, mưa. Bên cạnh đó, 12 lá trầu treo hai bên cổng tượng trưng cho 12 tháng trong năm, 7 trái cau hình dáng con ong bầu tượng trưng cho 7 ngày trong tuần, 30 lá trầu bên phải bàn cúng tượng trưng cho tháng đủ, còn 29 lá trầu bên trái tượng trưng cho tháng thiếu.Ngoài ra, các vật phẩm cúng như bánh kẹo, khoai củ, cốm dẹp… đều mang ý nghĩa tạ ơn thần Mặt Trăng - vị thần được đồng bào Khmer tin tưởng là người bảo hộ cho mùa màng tốt tươi, giúp con người làm ăn thuận lợi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Bà Thạch Thị Sương, người dân xã Vĩnh Châu, TP. Cần Thơ chia sẻ: “Năm nào đến Lễ hội Ok Om Bok, tôi cũng mong chờ được tham dự Lễ Cúng Trăng. Đây là nghi lễ thiêng liêng gắn bó với tuổi thơ của tôi và bà con người Khmer. Được thấy nghi lễ được tổ chức trang trọng, đúng phong tục giữa lòng thành phố, tôi rất xúc động và tự hào. Không chỉ là dịp để tạ ơn thần Mặt Trăng, mà còn là dịp để con cháu chúng tôi nhớ về cội nguồn, gìn giữ phong tục ông bà để lại.”

“Đây là lần đầu tiên tôi được tham dự Lễ Cúng Trăng quy mô lớn như vậy. Không gian nghi lễ rất đẹp, vừa trang nghiêm vừa ấm cúng. Tôi ấn tượng nhất là phần bày trí vật cúng - mỗi món đều mang ý nghĩa sâu sắc. Qua đó, tôi hiểu thêm về văn hóa Khmer và thấy rất tự hào khi ở Cần Thơ có lễ hội giàu bản sắc như thế này. Tôi nghĩ đây là hoạt động rất ý nghĩa để giới trẻ chúng tôi thêm yêu và trân trọng văn hóa truyền thống.” chị Huỳnh Thị Bích Tuyền, phường An Bình, TP. Cần Thơ chia sẻ.

Với không gian trang nghiêm, đậm đà bản sắc dân tộc, Lễ Cúng Trăng năm nay không chỉ là dịp để đồng bào Khmer bày tỏ lòng biết ơn đối với thần linh mà còn là cơ hội để du khách gần xa cảm nhận rõ hơn nét đẹp văn hóa, tinh thần đoàn kết và niềm tin hướng thiện của người dân Nam Bộ.