Biến "tấn cá thừa" thành đặc sản của Cù lao Tân Lộc

(NSMT) - Nằm giữa bốn bề sông nước của dòng Hậu Giang hiền hòa, quanh năm bốn mùa tươi tốt, Cù lao Tân Lộc hiện đang là địa điểm thu hút du khách gần xa bởi mô hình du lịch sinh thái độc đáo cùng các sản phẩm nổi tiếng đạt chất lượng cao. Điển hình phải kể đến là cơ sở sản xuất mắm & khô cá tra của hộ kinh doanh Út Anh ngụ tại số 478/12, KV Trường Thọ 1, phường Tân Lộc, Quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ.

Phường Tân Lộc thuộc quận Thốt Nốt (TP Cần Thơ) với tổng diện tích trên 32 km2, dân số trên 30 nghìn người hiện đang ngày càng phát triển và đổi mới thông qua mô hình kích cầu du lịch bằng các sản phẩm đạt chất lượng cao của địa phương. 

Từ xưa, Cù lao Tân Lộc được mệnh danh là "hòn đảo ngọt" bởi xưa kia ông bà ta trồng mía để sản xuất đường, về sau do nhu cầu thị trường thay đổi, cù lao này đã chuyển sang nuôi cá để xuất khẩu, trong đó chiếm phần lớn là loài cá tra và cá basa. Vốn được thiên nhiên ưu ái ban tặng nguồn nước sạch nên việc nuôi trồng ở cù lao Tân Lộc quanh năm đều thuận lợi phát triển. Có một khoảng thời gian, Tân Lộc được xem là vùng nguyên liệu trọng yếu chuyên cung cấp cá tra xuất khẩu của khu vực ĐBSCL. Lúc này, người dân vùng Tân Lộc đã thật sự đổi đời nhờ những vụ mùa trúng cá, nhưng cũng có người trắng tay, vỡ nợ chỉ vì đầu tư không đúng "thời điểm".

Đó là khi việc xuất khẩu cá tra bị đình trệ do rào cản của thị trường nước ngoài, cộng thêm tình hình cá biến động, giá bán cá tra bị chênh lệch giữa đầu ra và giá thành sản xuất, người dân chỉ biết điêu đứng nhìn những tấn cá thừa bị trả về mà lòng ngao ngán không biết làm sao để tiêu thụ cho hết. Nhận thấy cần phải thích nghi với tình hình mới, ông Chương Văn Khanh, còn được gọi là chú Út Anh đã quyết định cùng vợ khởi nghiệp với mô hình làm khô và mắm từ cá tra để mong đổi đời.

Ban đầu, với lượng cá thừa bị trả về, gia đình chú Út Anh đã thử bỏ sỉ cho các chợ đầu mối, đồng thời hạ phân nữa giá vốn để bán cho hết, tuy nhiên vẫn không khả quan nên số cá thừa đã được vợ chú mang đi làm mắm ăn qua ngày, sau đó lại được họ hàng gật đầu khen ngon. Nhận thấy được tiềm năng của mô hình này, vợ chồng chú Út Anh đã mạnh dạn khai thác số tấn cá thừa khi đó để làm mắm và khô.

Tâm sự với phóng viên về quá trình khởi nghiệp, chú Út Anh xúc động chia sẻ: "Sản phẩm tôi quyết tâm làm đầu tiên chính là mắm, sau đó là nước mắm và đến khô. Tôi nhớ thời điểm khó khăn nhất chính là giai đoạn đầu khi vợ chồng tôi tìm tòi công thức để ướp mắm với số lượng lớn. Ban đầu ướp chưa ngon, lúc mặn lúc nhạt, làm rồi để ăn chứ không dám chia ai. Tôi nói với vợ “Em ráng cố gắng nghiên cứu coi sao, vợ chồng mình cùng vượt qua”. Sau nhiều lần thất bại, chúng tôi cũng đã nghiên cứu ra những công thức hiệu quả, tuy chưa gọi là ngon như bây giờ nhưng lúc đó có thử mang tặng cho bà con hàng xóm, bạn bè thân hữu thì ai cũng tấm tắt khen ngon". 

Sau đó, được chính quyền địa phương ủng hộ và khuyến khích tham gia chương trình OCOP (One Commune One Product - mỗi xã một sản phẩm), vợ chồng chú Út Anh đã tự tin đăng ký để mang mắm nhà làm ra thị trường phục vụ bà con. Được biết, đây là chương trình tìm kiếm tài nguyên nhân văn, phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị sản phẩm kinh doanh. Tuy nhiên, giai đoạn khởi nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng, cơ sở của chú Út Anh lúc bấy giờ còn rất sơ sài, để vào OCOP thì điều kiện tiên quyết là phải đảm bảo được môi trường sản xuất và lượng cung ứng quanh năm, gia đình lại lần nữa rơi vào khó khăn.

Bằng sự kiên trì cố gắng, ở đời đẹp đạo, gia đình chú Út Anh còn rất được lòng láng giềng nên đã được hàng xóm đối diện nhà hỗ trợ cho lắp đường ống nước thải, từ đó giải quyết được vấn đề môi trường, đảm bảo sản xuất "Tôi rất biết ơn người bạn này, nếu ngày đó không có sự giúp đỡ của họ thì chắc chắn sẽ không có cơ sở của tôi bây giờ" - Vợ chồng chú Út Anh xúc động chia sẻ. Sau khi ổn định cơ sở sản xuất, vợ chồng chú đã quyết định sử dụng cá của công ty để làm khô và mắm, "dù giá thành có chênh lệch nhưng lại đảm bảo được nguồn hàng có quanh năm, lời ít cũng chẳng sao", Cô Dân - vợ chú Út Anh chia sẻ.

Sau gần 10 năm gầy dựng sự nghiệp, cơ sở của chú Út Anh đã tạo được tiếng vang trên thị trường làm mắm và khô. Hiện tại, cơ sở đã có 4 mặt hàng đạt tiêu chuẩn 4 sao từ OCOP: mắm cá tra, khô cá tra một nắng, khô cá tra tẩm ướp và nước mắm cá linh. Ngoài ra, cơ sở của chú Út Anh còn chế biến thêm rất nhiều món ngon khác: mắm cá lóc, mắm cá linh, khô cá rô, khô cá lóc... Dự tính trong thời gian tới, khi đã đảm bảo khâu cung ứng sẽ tiến hành mang đi kiểm nghiệm và thi đấu để những sản phẩm trên sớm vào OCOP, người tiêu dùng sẽ có thêm nhiều món ăn ngon, an toàn và chất lượng.

Chia sẻ với chúng tôi về bí quyết để tạo ra khô và mắm tươi ngon, chất lượng, cô Dân không khỏi tự hào kể lại: "Nhà cô chỉ sử dụng cá của công ty để chế biến vì nó đảm bảo độ tươi sống, thân cá đều, đẹp và không quá to (vì to thịt sẽ bủn, ăn không ngon), đặc biệt là rõ nguồn gốc. Cô mang về và tiến hành sơ chế, trụng nước sôi và rửa rất nhiều lần để khử tanh và nhớt trên thân cá, sau đó tẩm ướp gia vị theo công thức và mang đi ủ, đi phơi đủ nắng".

Còn về nước mắm cá linh, cô cũng chọn lấy cá của công ty, rửa thật sạch và sơ chế cẩn thận, xong sẽ tiến hành mang đi ủ trong 8 tháng đến 1 năm. Cô Dân nhấn mạnh rằng tất cả công đoạn ở cơ sở Út Anh đều phải được làm thủ công để đảm bảo theo dõi được quá trình lên men của mắm, sau khi ủ xong sẽ tiến hành mang đi nấu, vì thế chất nước mắm đầu ra có màu sắc trong hơn, đậm đặc hơn.

Với giá cả hợp lý dao động từ 30 đến 200 nghìn đồng, cơ sở Út Anh vẫn đều đặn đi hàng mỗi ngày, mang sản phẩm phân bố rộng khắp, được người tiêu dùng tin tưởng sử dụng và gắn bó thời gian dài.

Chị Thúy – nhân viên gắn bó hơn 6 năm với cơ sở sản xuất khô & mắm Út Anh chia sẻ: “Trước đây tôi cân mận sống qua ngày, từ ngày gắn bó với công việc này, tôi có được nguồn thu nhập ổn định, đỡ đần kinh tế gia đình. Anh chị chủ rất thương nhân viên chúng tôi, luôn tạo điều kiện để chúng tôi có môi trường làm việc tốt nhất, nên dù hàng hóa có nhiều thì anh chị em chúng tôi cũng vui vẻ hoàn thành tốt công việc được giao”.

Nhờ vào sự kiên trì bền bỉ, không bỏ cuộc bao giờ, căn nhà vách lá ven sông quanh năm xiu vẹo của vợ chồng cô Dân - chú Út Anh giờ đây đã khang trang hơn bởi mái ngói, gạch tường, cơ sở sản xuất cũng được đầu tư bài bản và quy mô hơn. Tuy hiện nay, tình trạng xuất khẩu cá tra tại Tân Lộc đã không còn nhộn nhịp như trước nhưng các sản phẩm được chế biến từ cá tra lại rất được đón nhận, trong đó phải kể đến công lao của cơ sở sản xuất khô & mắm Út Anh.

Giờ đây, mắm & khô đã trở thành món ăn dân giã không thể thiếu trên mâm cơm của người dân miền Tây, đồng thời là đặc sản tiêu biểu của Cù Lao Tân Lộc mà gia đình chú Út Anh chính là thế hệ tiên phong đi đầu trong công cuộc mang sản phẩm chế biến từ cá vươn ra biển lớn. Giờ đây, các sản phẩm tại cơ sở của chú Út Anh đã dần tiến vào thị trường nước ngoài và được nhiều cường quốc đón nhận như: Anh, Mỹ, Nhật, Đức, Hà Lan, Đan Mạch...