Vĩnh Long khai mạc các hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam

(NSMT) - Sáng 1/11, tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer tỉnh Vĩnh Long (phường Nguyệt Hóa), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tổ chức khai mạc hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), gắn với lễ công bố quyết định của Bộ VHTT&DL đưa nghề làm mão (mũ), mặt nạ của đồng bào Khmer vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Phát biểu khai mạc, ông Thạch Bồi - Phó Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Vĩnh Long gửi lời tri ân sâu sắc đến các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, quý nghệ nhân, nhà sưu tập hiện vật, các tập thể, cá nhân trong và ngoài tỉnh đã có nhiều đóng góp tích cực cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc trong thời gian qua. Đồng thời, biểu dương những đóng góp, thành tích đạt được của tập thể lãnh đạo, viên chức và người lao động Bảo tàng Vĩnh Long cũng như các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh đã và đang có nhiều cống hiến cho sự nghiệp di sản văn hóa.

Phó Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh mong muốn toàn thể lãnh đạo, viên chức, người lao động Bảo tàng Vĩnh Long tiếp tục đoàn kết, trách nhiệm, chủ động sáng tạo, nghiên cứu, tham mưu cho lãnh đạo ngành tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.

Vĩnh Long hiện có một kho tàng phong phú về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, ghi dấu những giá trị lịch sử, văn hóa và phản ánh đời sống, tinh thần của người dân trong tiến trình phát triển.Đến nay, toàn tỉnh có 214 di tích (02 di tích Quốc gia đặc biệt, 45 di tích quốc gia, 167 di tích cấp tỉnh), 19 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và 03 bảo vật quốc gia. Thời gian qua, Bảo tàng Vĩnh Long đã nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ hơn 48.297 hiện vật, tài liệu phản ánh quá trình hình thành và phát triển của tỉnh qua nhiều giai đoạn lịch sử; cùng nhiều bộ sưu tập giá trị như: sưu tập nông cụ, dụng cụ ăn trầu của dân tộc Kinh - Khmer, sưu tập tranh Phật trên vải, thư thời mưa bom bão đạn,…

Hơn 20 năm qua, thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nhiều cơ quan, đơn vị của tỉnh đã có những hoạt động thiết thực, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa phù hợp với Luật Di sản văn hóa.Các giá trị di sản vật thể và phi vật thể trên địa bàn tỉnh đang được phát huy tích cực, tạo động lực phát triển văn hóa - du lịch địa phương. Cùng với đó, Hội Di sản văn hóa tỉnh Bến Tre và Chi hội Di sản văn hóa Trà Vinh phối hợp chặt chẽ với Sở VHTT&DL tỉnh Vĩnh Long trong công tác tuyên truyền, biên soạn, xuất bản nhiều ấn phẩm văn hóa có giá trị.

Trong năm 2025, Sở VHTT&DL tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa bằng nhiều hình thức: nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thi, hội diễn, tôn vinh các tập thể, cá nhân, nghệ nhân tiêu biểu trong công tác bảo tồn di sản văn hóa của địa phương.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, ông Nguyễn Quỳnh Thiện - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhiệt liệt chúc mừng và biểu dương các cấp, các ngành, quý nghệ nhân và nhân dân đã chung tay bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa. Ông Nguyễn Quỳnh Thiện ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực của tập thể Sở VHTT&DL trong nghiên cứu, xây dựng hồ sơ khoa học để được công nhận di sản văn hóa quý báu này. Buổi lễ hôm nay được tổ chức trong chuỗi sự kiện Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Lễ hội Ok Om Bok năm 2025 - một thông điệp giàu ý nghĩa trong hành trình bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của vùng đất Vĩnh Long; đồng thời là cơ hội quảng bá nét đẹp văn hóa truyền thống của tỉnh đến du khách gần xa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, nghề làm mão, mặt nạ của người Khmer là nghề thủ công truyền thống có từ hơn hai thế kỷ, phục vụ các loại hình sinh hoạt văn hóa - nghệ thuật dân gian như múa dân gian, múa tín ngưỡng, ca kịch… Các sản phẩm được chế tác thủ công, mang đậm giá trị văn hóa dân gian và yếu tố linh thiêng trong đời sống tinh thần của cộng đồng.Hình dáng, màu sắc, họa tiết của từng sản phẩm thể hiện rõ đặc trưng nhân vật, điệu múa và gửi gắm niềm tin về cái thiện chiến thắng cái ác, chính nghĩa vượt qua hung tàn - biểu tượng cho khát vọng hướng thiện, đem lại điều tốt lành trong cuộc sống.

Nghề làm mão, mặt nạ là quá trình lao động nghệ thuật đòi hỏi người nghệ nhân phải am hiểu nghệ thuật, có sự sáng tạo, tỉ mỉ và khéo léo để tạo nên những sản phẩm bền, đẹp, giàu tính thẩm mỹ. Dù trải qua nhiều thăng trầm, nghề vẫn được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ để phục vụ các loại hình nghệ thuật dân gian Khmer như múa trống Chhay-yam, kịch múa Rô-bam, sân khấu Dù kê,… Ngày nay, cùng với sự phát triển của du lịch văn hóa, nghề làm mão, mặt nạ truyền thống đã trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng mang đậm bản sắc Khmer Nam Bộ. Các điểm chế tác tại phường Trà Vinh, Hòa Thuận, xã Song Lộc, Châu Thành, Trà Cú… đang góp phần lan tỏa giá trị nghề truyền thống, khẳng định tâm huyết và lòng yêu nghề của các nghệ nhân.

Nhằm tôn vinh giá trị nghề thủ công truyền thống và phát huy vai trò di sản văn hóa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị các cấp, các ngành tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như Tăng cường tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của di sản văn hóa và nghề làm mão, mặt nạ của người Khmer trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương; phát huy vai trò cộng đồng dân tộc Khmer trong bảo tồn nghề truyền thống; Triển khai đồng bộ các biện pháp phát huy giá trị di sản, xây dựng đề án bảo tồn nghề làm mão, mặt nạ; đẩy mạnh xã hội hóa, kết nối với các hoạt động văn hóa - du lịch để lan tỏa giá trị di sản.

Tổ chức truyền dạy nghề thường xuyên, hỗ trợ cơ sở vật chất cho đồng bào dân tộc thiểu số; sưu tầm, hệ thống hóa tư liệu, đề nghị xét tặng danh hiệu cho các nghệ nhân tiêu biểu; Kết hợp phát triển hai nghề thủ công truyền thống đã được ghi danh là Nghề làm chiếu Cà Hom và Nghề làm mão, mặt nạ để xây dựng hệ giá trị sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc; Phối hợp giữa Sở VH-TT-DL và Sở GD&ĐT trong việc đưa nội dung giáo dục di sản vào chương trình học, giúp học sinh hiểu biết và tự hào về văn hóa dân tộc; Tiếp tục kiểm kê, lập hồ sơ khoa học và đề xuất công nhận thêm các di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của tỉnh trong thời gian tới.

Dịp này, Sở VHTT&DL công bố Quyết định số 2209/QĐ-BVHTTDL, ngày 27/6/2025 của Bộ VHTT&DL đưa nghề làm mão (mũ), mặt nạ của đồng bào Khmer Trà Vinh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; Tổ chức trưng bày trên 250 hiện vật và 120 hình ảnh về di sản văn hóa của tỉnh Vĩnh Long. Hoạt động này diễn ra từ ngày 1 - 5/11 tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer tỉnh Vĩnh Long; UBND tỉnh và Sở VHTT&DL tặng nhiều bằng khen, giấy khen những cá nhân trong và ngoài tỉnh đã tích cực đóng góp hiện vật có giá trị cho Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long.

- Một số hình ảnh hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam tại Vĩnh Long