Điên điển - Đặc sản miền Tây "hóa thân" dược phẩm Đông y

(NSMT) - Mỗi độ tháng 7, tháng 8 Âm lịch xuôi về miền Tây không khó bắt gặp hình ảnh 1 bờ ruộng vàng rực bởi sắc bông điên điển hoang dã được ví như “mai vàng mùa nước nổi”. Điên điển không chỉ là món ăn quê hương dân dã mà còn mang đến giá trị y học cho người dân quê mùa nước nổi.

Điên điển là loài cây phát triển tại các đầm lầy, ruộng nước, từ vùng nước lợ đến vùng cao. Mọc thành bụi cao, thân gỗ nhỏ tròn bóng, màu xanh có sọc tím, phân nhiều nhánh, mang những lá kép lông chim với hoa vàng mọc thành chùm, mỗi chùm có 8 - 10 hoa to. Trái điên điển dài thẳng kết thành chùm, xòe xuống, chứa nhiều hạt màu nâu bóng. Cuối mùa, trái điên điển chín, hạt bên trong tự bung rớt xuống bùn, đất, chờ mùa nước nổi năm sau lại tự nảy mầm cho ra cây mới. Và cứ thế, mùa nối mùa điên điển miền Tây lại tự gieo mầm và sinh sôi mỗi mùa nước nổi.

Đặc sản miền Tây

Điên điển hấp dẫn người yêu ẩm thực bởi cái vị đăng đắng nhẹ khi đưa vào miệng nhưng lại ngòn ngọt đọng phía sau. Miền Tây dân giã là thế, chỉ một tô canh chua điên điển cá linh non mỗi mùa nước nổi cũng đủ mang đến hương vị quê hương. Hay đơn giản trước mỗi bữa ăn, chỉ cần đôi ba phút ra sau ruộng nhà tuốt từng chùm điên điển chấm cùng cá “rô mề” kho khô cũng mang đến một bữa cơm gia đình ấm áp. 

Ngoài bông, lá điên điển cũng được làm nguyên chế biến nhiều món ăn ngon. Bông và lá thường được luộc ăn như rau, làm bánh xèo hay trộn gỏi tép rong… mang trọn vị miền Tây đến người thưởng thức.

Ngoài đem đến những món ăn đặc sản, điên điển còn mang giá trị kinh tế đến nhiều người dân bởi khả năng chống chọi với đất axít, lũ lụt định kỳ và ngập úng. Nhờ đó, cây phát triển rất nhanh, không cần chăm sóc hay phân thuốc mà vẫn cho bông rất sai.

Dược phẩm Đông y

Theo Đông y, hầu hết các bộ phận từ bông, lá, thân hay cả rễ cây điên điển đều có tính dược có tác dụng chữa trị một số bệnh cho con người.

Lá điên điển: lá thường có tính tẩy nên thường được nấu nước uống như chất trục tẩy giun, sán. Bên cạnh đó, lá còn được bào chế làm thuốc trị ngứa, phát ban ở da. Làm dịu da bị viêm nhiễm, chống sưng viêm, làm mủ, mụn nhọt.

Bông điên điển: bông có vị ngọt đắng, tính mát giúp giải nhiệt, nhuận tràng, lợi tiểu và an thần. Bông sẽ được chế biến thành các món ăn giúp người cảm sốt, bị táo bón, mất ngủ nhanh khỏe. 

Hạt điên điển: hạt thường được phơi khô nấu nước uống có công dụng kích thích, làm dịu cơn đau và diệt khuẩn. Uống nước nấu từ hạt điên điển giúp điều hòa kinh nguyệt và làm săn da. 

Rễ điên điển: rễ thường được rửa sạch, đem giã nhuyễn đắp lên các vết bò cạp cắn, vết mụn nhọt, áp xe bị mủ. 

Ngoài ra, vỏ điên điển còn được mang ép lấy nước chữa các bệnh phát ban và ngứa ở da. Thân cây điên điển đôi khi được người dân sử dụng làm tấm lợp.